To dzieje się u mężczyzn szybciej, niż myślisz – serce po 35. roku życia

Przez lata panowało przekonanie, że problemy z sercem to domena wieku dojrzałego – coś, czym zaczynamy się martwić po czterdziestce lub pięćdziesiątce. Najnowsze dane długoterminowe pokazują jednak, że u mężczyzn proces ten zaczyna się znacznie wcześniej i przez długi czas rozwija się niemal niezauważalnie.

Do 35. roku życia różnic prawie nie widać

Analiza wieloletnich obserwacji osób zdrowych na starcie dorosłości pokazuje, że do około 30–35. roku życia ryzyko chorób sercowo-naczyniowych u kobiet i mężczyzn jest bardzo podobne. W tym okresie organizm zwykle dobrze kompensuje drobne błędy stylu życia, a ewentualne zmiany w naczyniach czy metabolizmie nie dają jeszcze wyraźnych objawów. Problem zaczyna się później — i właśnie dlatego bywa pomijany.

Około 35. roku życia następuje przyspieszenie

W połowie czwartej dekady życia u mężczyzn pojawia się wyraźny punkt zwrotny. Od tego momentu ryzyko chorób serca zaczyna rosnąć szybciej niż u kobiet i utrzymuje się na wyższym poziomie przez kolejne lata. Co istotne, nie dotyczy to w równym stopniu wszystkich chorób układu krążenia. Największą rolę odgrywa choroba wieńcowa, czyli stopniowe uszkadzanie i zwężanie naczyń zaopatrujących serce. To właśnie ona w największym stopniu odpowiada za wcześniejsze występowanie zawałów u mężczyzn.

Klasyczne czynniki ryzyka nie wyjaśniają wszystkiego

Naturalnym podejrzeniem są nadciśnienie, cholesterol, palenie papierosów czy zaburzenia glikemii. Rzeczywiście, te czynniki mają znaczenie, ale badania pokazują, że tłumaczą tylko część różnicy między płciami. Nawet po uwzględnieniu stylu życia i parametrów metabolicznych mężczyźni nadal wchodzą w okres podwyższonego ryzyka wcześniej. To sugeruje udział innych mechanizmów — hormonalnych, zapalnych, naczyniowych, ale też społecznych i behawioralnych.

Polecamy również: Leki na odchudzanie a efekt jojo – dlaczego masa ciała wraca szybciej, niż się wydaje?

Biologia i styl życia działają razem

U mężczyzn szybciej postępują zmiany w ścianach naczyń wieńcowych, częściej dochodzi do sztywności tętnic i zaburzeń funkcji śródbłonka. Jednocześnie wielu mężczyzn w tym wieku ogranicza spontaniczną aktywność fizyczną, przybiera na masie ciała i rzadziej korzysta z profilaktyki zdrowotnej. W praktyce oznacza to, że proces chorobowy może rozwijać się przez wiele lat bez żadnych objawów klinicznych.

Polecamy również: Porcja orzechów zamiast mięsa? Co wynika z obserwacji naukowych?

Dlaczego badania przesiewowe zaczynają się za późno

Większość standardowych programów profilaktycznych koncentruje się na osobach po 40. roku życia. Tymczasem dane wskazują, że u mężczyzn pierwsze niekorzystne zmiany zaczynają się nawet dekadę wcześniej. To oznacza utraconą szansę na realną prewencję.

Wczesna ocena ciśnienia, lipidów, masy ciała, poziomu aktywności i jakości snu około 30.–35. roku życia może mieć większe znaczenie niż późniejsze „gaszenie pożaru”. Istotnym problemem jest też mniejsza skłonność młodych mężczyzn do regularnych kontroli zdrowotnych. W przeciwieństwie do kobiet rzadziej mają oni kontakt z systemem ochrony zdrowia w ramach rutynowych wizyt. To sprawia, że czynniki ryzyka bywają wykrywane dopiero wtedy, gdy są już zaawansowane.

Co z tego wynika w praktyce

Z perspektywy dietetyka i trenera wniosek jest jasny: profilaktyka sercowo-naczyniowa u mężczyzn powinna zaczynać się wcześniej, zanim pojawi się nadwaga, nadciśnienie czy ograniczenie wydolności. Regularny ruch, utrzymanie masy mięśniowej, kontrola snu i stresu oraz podstawowe badania laboratoryjne nie są „opcją”, ale inwestycją w kolejne dekady życia.

Polecamy również: Grzyby funkcjonalne w diecie – co wiemy, a czego nie potwierdzają badania

Podsumowanie

Ryzyko chorób serca u mężczyzn nie zaczyna się nagle w średnim wieku. Pierwszy wyraźny moment przyspieszenia przypada już około 35. roku życia i dotyczy głównie choroby wieńcowej. Klasyczne czynniki ryzyka nie tłumaczą tego zjawiska w pełni, co podkreśla znaczenie wczesnej profilaktyki. Im wcześniej zostanie wdrożona, tym większa szansa, że choroba nigdy nie przejdzie z fazy „cichej” w kliniczną.

Źródło: Sex Differences in Age of Onset of Premature Cardiovascular Disease and Subtypes: The Coronary Artery Risk Development in Young Adults Study https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.125.044922