Kolagen, a właściwie kolageny (wyodrębniono kilka typów tego białka), to grupa białek sprężystych, charakterystycznych dla tkanki łącznej, odpowiadająca ze wytrzymałość mechaniczną biernych elementów aparatu ruchu (kości, ścięgien, więzadeł, powięzi i stawów) oraz jędrność naszej skóry.

Dlaczego białka kolagenowe muszą być uzupełniane?

W efekcie pełnionych przez siebie funkcji życiowych białka te ulegają degradacji, w związku z czym muszą być uzupełniane na bieżąco przez nowe. Produkcją kolagenu zajmują się komórki tkanki łącznej, tworzącej bierne elementy aparatu ruchu oraz skórę właściwą, nazywane fibroblastami. Kiedy starzejąca się populacja fibroblastów zaprzestaje produkcji tych białek, zaczynają pojawiać się problemy w obszarze sprawności aparatu ruchu i estetyki wyglądu skóry. Gdy kolageny tracą możliwość regeneracji, oparte na nich struktury anatomiczne tracą sprężystość, elastyczność i wytrzymałość mechaniczną. Wtedy też pojawiają się przykładowo zmarszczki oraz zmiany przeciążeniowe i schorzenia zapalne stawów. Jak podają źródła, poczynając gdzieś od wieku ok. 40 lat, nasz organizm traci do 1% kolagenu rocznie.

Aparat ruchu, zmarszczki i uroda

kolagen stawy zmarszczki

Kolagen nie jest tylko produktem naszych tkanek; kolagen to także składnik pokarmowy. Jako środek spożywczy znamy najlepiej kolagen pod postacią popularnej żelatyny i opartych na jej bazie galaretek. Skoro więc zmarszczki i problemy stawowe są głównie efektem niedoboru kolagenu, można spowolnić proces pogłębiania się tych zmian, uzupełniając kolagen pożywieniem. Dlatego od dawna widzimy w ofertach producentów suplementów diety odżywki kolagenowe, przeznaczone dla osób dbających o kondycję zdrowotną aparatu ruchu lub kobiet dbających o młodzieńczy wygląd swojej skóry.

Żelatyna czy hydrolizowany kolagen?

Składnikiem tych produktów nie jest jednak żelatyna, która jest stosunkowo ciężkostrawna, tylko specjalne, wstępnie obrobione laboratoryjnie formy tego białka, nazywane hydrolizatami kolagenu lub peptydami kolagenowymi. Kolagen jest białkiem i jak każde białko zbudowany jest z aminokwasów. Jednakże skład aminokwasowy kolagenu jest o tyle szczególnych, że charakteryzuje się wysoką zawartością kluczowego dla budowy tego białka aminokwasu – proliny. Prolina jest więc też aminokwasem dominującym w odżywkach opartych o hydrolizaty kolagenu, a hydrolizaty kolagenu są najobfitszym źródłem proliny ze wszystkich produktów spożywczych.

Prolina nie jest aminokwasem niezbędnym, co oznacza to, że fibroblasty mogą ją wytwarzać samodzielnie z innych aminokwasów. I rzeczywiście – fibroblasty produkują prolinę z argininy i glutaminy, i jak dowiodły badania, arginina jest czynnikiem silnie stymulującym produkcję i zwiększającym zasoby kolagenu. Jednakże badania dowiodły jednocześnie kluczowego znaczenia dostarczanej z zewnątrz proliny dla efektywności zadań życiowych pełnionych przez fibroblasty. Gdy bowiem naukowcy zablokowali fibroblastom możliwość pobierania proliny z przestrzeni zewnątrzkomórkowej, pomimo że nadal mogły ją produkować w swoim wnętrzu, komórki te nie tylko zaprzestały wytwarzania białek kolagenowych, ale również utraciły zdolność odmładzania swojej populacji. Dostarczana z pokarmem prolina okazała się więc czynnikiem absolutnie niezbędnym do odmładzania populacji fibroblastów i bodźcowania tej populacji do efektywnej produkcji białek kolagenowych.

Przy czym należy pamiętać, że odżywki oparte o hydrolizaty kolagenowe dostarczają jednocześnie spore ilości dwóch innych aminokwasów stymulujących syntezę kolagenu w fibroblastach naszej tkanki łącznej – argininy i glutaminy.

Kto odniesie korzyści?

Odżywki kolagenowe oferowane są przez rynek suplementów diety z dwoma głównymi przeznaczeniami – jako środki wspomagające zdrowie aparatu ruchu oraz sprzyjające utrzymaniu młodzieńczego wyglądu skóry. Tak więc korzyści z ich stosowania odniosą w pierwszej kolejności osoby aktywne fizycznie i sportowcy wyczynowi, zmuszeni do wspomagania biernych elementów aparatu ruchu z uwagi na znaczne ich przeciążenia treningowe. Również osoby starsze, u których pojawiają się problemy stawowe, a także kobiety w sile wieku, dbające o estetykę swojej cery.

Stosowanie i dawkowanie

kolagen dawkowanie

Wprawdzie nie istnieją oficjalne zalecenia dotyczące wielkości spożycia kolagenu, niemniej przyjmuje się, że skuteczna dawka tego czynnika pokarmowego oscyluje w dosyć szerokich widełkach – od 2,5 do nawet 15 g dziennie. Ponieważ na rynku spotykamy się z niezwykle szeroką ofertą odżywek i suplementów kolagenowych, które są zazwyczaj wzbogacane innymi mikroskładnikami pokarmowymi, wspomagającymi regenerację stawów lub pielęgnację cery, dlatego najlepiej stosować się do zaleceń dawkowania podawanych przez producentów na etykietach tych produktów.

Na co zwrócić uwagę wybierając preparat kolagenowy?

W suplementach diety możemy spotkać się również z tzw. kolagenem natywnym. Są to pełne, nieprzetworzone cząsteczki kolagenu określonego typu. Tę postać kolagenu stosuje się w dawkach miligramowych, głównie przy problemach stawowych, albowiem mechanizm jej działania jest zupełnie inny, aniżeli hydrolizatów kolagenu. Otóż kolagen natywny wywołuje rodzaj reakcji immunologicznej, hamującej rozwój stanu zapalnego w obrębie tkanki łącznej.

Na rynku spotykamy dwie grupy produktów kolagenowych – albo przeznaczone do wspomagania aparatu ruchu, albo do walki ze zmarszczkami i problemami skórnymi. Produkty te są też odpowiednio uzupełniane – albo mikroskładnikami pokarmowymi wspomagającymi regenerację stawów, albo pielęgnację cery. Musimy więc zwracać uwagę na to, aby wybierać produkt działający zgodnie z naszymi oczekiwaniami.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Ponieważ kolagen jest również ważnym składnikiem mięśni, dlatego też przetestowano swojego czasu w dwóch badaniach efekty suplementacji kolagenu na wspomaganie przyrostu masy i siły mięśni. A wnioski płynące z jednego i drugiego badania były następujące:

W porównaniu z placebo, suplementacja peptydem kolagenowym w połączeniu z treningiem oporowym dodatkowo poprawia skład ciała, poprzez zwiększenie siły mięśni i beztłuszczowej masy ciała oraz utratę tłuszczowej masy ciała.

Trening oporowy w połączeniu z suplementacją peptydem kolagenowym powoduje wyraźniejszy wzrost beztłuszczowej masy ciała oraz siły mięśni, aniżeli sam trening oporowy. W mięśniach osób z grupy wspomaganej kolagenem, w porównaniu z grupą placebo, doszło też do ekspresji większej liczby białek, z których większość była związana z elementami kurczliwymi włókien mięśniowych.

Sławomir Ambroziak 

RANKING KOLAGENU

*wg popularności sprzedaży w sklepie SFD

Komentarze (2)
TomQ-MAG

produkty na stawy, produkty kolagenowe, sa mocno niedocenianym dodatkiem dietetycznym.
W mojej opinii, osoby zjamujace sie zawodowo sportem, taki miks kolagenu z dodatkami wspomagającymi prace stawow, powinny traktować w diecie, jak dodatek odzywki bialkowej - na stale, jako codzienne uzupełnienie diety.

0
ambroziak

Zgadza się!

0