Jeden z najpopularniejszych mitów rozpowszechnianych w populacji brzmi: „wszystko powoduje raka”. Jest to rodzaj fatalistycznego podejścia: „rak jest nieunikniony, więc nie warto nic robić, bo i tak się nie uda”.
Rak żołądka - jak duże jest ryzyko?
W rzeczywistości Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) w kategorii pierwszej sklasyfikowała tylko 126 związków lub procesów. Dzisiaj przypomnimy sobie fakty o jednym z najważniejszych nowotworów złośliwych, czyli raku żołądka.
Od wielu lat ten rodzaj raka utrzymuje się na wysokim, niechlubnym miejscu w ilości przypadków i śmierci. Niezmiennie, mimo postępu medycyny, jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. W 2018 r. lokował się na szóstej pozycji za rakiem płuc, piersi, prostaty, okrężnicy, nowotworami skóry. Atakował 1 033 701 osób rocznie, zabijał nieco ponad 782 tysiące z nich. W 2020 r. atakuje 1,1 miliona osób, powoduje śmierć 800 tysięcy z nich.
To tak jakby co roku wymierało całe miasto wielkości Krakowa albo pół Warszawy. Rak żołądka odpowiada za 7,7% wszystkich zgonów z powodu raka u obu płci. Około 75% wszystkich nowych przypadków i wszystkich zgonów z powodu raka żołądka odnotowano w Azji. Rak żołądka jest jednym z najbardziej śmiercionośnych nowotworów złośliwych, z pięcioletnim wskaźnikiem przeżycia wynoszącym około 20%. Bywa diagnozowany późno, potrafi naciekać okoliczne narządy.
Skąd się bierze rak żołądka?
Do końca nie wiemy, jego powstanie jest rozłożone na wiele lat, niektórzy przypisują rolę infekcji H. pylori, IARC w 2012 r. nadało 1 kategorię rakotwórczości. Niemniej istnieją tu pewne wątpliwości.
Głównymi kofaktorami odpowiedzialnymi za rozwój raka żołądka są palenie tytoniu i dieta. Wykazano, iż palenie tytoniu jest wyraźnie związane z rakiem żołądka, powiązanie istnieje, nawet gdy uwzględniono spożycie alkoholu i infekcję H. pylori.
Palenie tytoniu i alkohol
Wyniki ponad 45 badań kliniczno-kontrolnych i 27 badań kohortowych potwierdziły związek palenia tytoniu z rakiem żołądka, ryzyko było większe od 50 do 100%. Wyniki niektórych badań sugerują, że ryzyko jest wyższe u mężczyzn (1,63) niż u kobiet (1,30). Ryzyko raka żołądka znacznie wzrasta wraz z paleniem papierosów (40% dla palaczy i 82% dla nałogowych palaczy) oraz spożywaniem alkoholu. Szacuje się, że w krajach rozwijających się ryzyko raka żołądka związane z paleniem wynosi 11% u mężczyzn i 4% u kobiet, podczas gdy w krajach rozwiniętych ryzyko to wynosi 17% u mężczyzn i 11% u kobiet.
Sól
Podczas gdy niektórzy autorzy uważają, że dieta nie odgrywa żadnej roli w etiologii raka żołądka, specjaliści z American Cancer Society twierdzą, że wędzona żywność, solone ryby i mięso oraz marynowane warzywa stanowią czynniki ryzyka dla pojawienia się raka żołądka. Niektóre bakterie, takie jak H. pylori, mogą przekształcać azotany i azotyny (powszechnie występujące w produktach mięsnych) w substancje, które powodują raka żołądka u zwierząt. Wiadomo również, że przestrzeganie diety śródziemnomorskiej może zmniejszać ryzyko pojawienia się tego rodzaju raka.
W kilku badaniach epidemiologicznych wykazano korelację między spożyciem soli (wysoka zawartość soli, wędzonych potraw, solonych ryb i mięsa) a ryzykiem raka żołądka. Wiadomo, że chlorek sodu zwiększa ryzyko raka żołądka. Warstwa mucyny, która pokrywa i chroni nabłonek żołądka, jest uszkadzana przez duże dawki soli, które również powodują wysokie ciśnienie osmotyczne, które dodatkowo uszkadza komórki nabłonka.
Długotrwałe uszkodzenie błony śluzowej prowadzi do przewlekłego zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka i pojawienia się metaplazji jelitowej, które są prekursorami raka żołądka.
Jak zapobiegać rakowi żołądka?
Ograniczenie podaż soli i przetworzonych produktów
Nie wymaga to żadnego komentarza ani uzupełnienia. W normalnych okolicznościach człowiek potrzebuje ilości soli liczonych w dziesiątych częściach grama, a nie 15-20 g dziennie.
Jedzenie warzyw i owoców
W wielu badaniach epidemiologicznych powiązano wyższe spożycie owoców i warzyw z niższym ryzykiem pojawienia się nowotworów złośliwych. Wyniki są szczególnie liczne i spójne w przypadku raka żołądka. Spożywanie świeżych owoców i warzyw, które zawierają witaminy o działaniu przeciwutleniającym (np. witaminy A i C), zmniejsza ryzyko raka żołądka.
Redukcja masy ciała
W kohorcie 900 000 dorosłych, u których nie zdiagnozowano nowotworu złośliwego w momencie włączenia do obserwacji, 57145 osób zmarło po 16 latach, przy czym osoby o największej masie ciała miały ogólnie wyższy wskaźnik śmiertelności z powodu nowotworów złośliwych: mężczyźni byli narażeni na 52% większe ryzyko, a kobiety na 62% wyższe ryzyko, wyższy w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała.
Dlatego odchudzanie jest jednym z najważniejszych kroków, jakie możesz podjąć dla swojego zdrowia i nie chodzi tu tylko o choroby sercowo-naczyniowe, cukrzycę czy stawy, ale również wiele rodzajów raka, w tym żołądka.
Referencje:
Milena Ilic and Irena Ilic Epidemiology of stomach cancer https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8968487/
