Wiemy, iż zbyt niskie stężenie cholesterolu może być wiązane ze zwiększonym ryzykiem śmierci w wielu grupach ludzi. Nawet u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca zbyt niski poziom cholesterolu (poniżej 160 mg/dL) zwiększał znacznie śmiertelność, np. z powodu nowotworów. Inne badania wiążą niski poziom cholesterolu (poniżej 170 mg/dL), np. z rakiem płuc.

Bardzo ciekawe światło na tą kwestię rzuca badanie Halfdana Peturssona (lekarza medycyny) i wsp. opublikowane na łamach „Journal of Evaluation in Clinical Practice”.

Naukowcy ocenili związek stężenia cholesterolu w surowicy z całkowitą śmiertelnością, a także śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych (CVD) i choroby niedokrwiennej serca (IHD). Obserwacjami objęto 52 087 Norwegów w wieku 20-74 lat, którzy wzięli udział w badaniu zdrowia Nord-Trøndelag (HUNT 2, 1995-1997) i byli obserwowani przez 10 lat.

cholesterol

Wyniki:

  • wśród kobiet stężenie cholesterolu było odwrotnie proporcjonalne do śmiertelności z wszystkich przyczyn,
  • śmiertelność z powodu wszystkich przyczyn była mniejsza o ponad 20%, przy stężeniu cholesterolu u pań wynoszącym powyżej 7.0 mmol/L (270 mg/dL),
  • u mężczyzn ryzyko śmierci z powodu wszystkich przyczyn było najmniejsze, jeśli cholesterol miał stężenie pomiędzy 5.0 – 5.9 mmol/L (~193 – 228 mg/dL); jednak u panów ryzyko śmierci rosło, jeśli cholesterol miał stężenie powyżej 228 mg/dL (nadal w ujęciu absolutnym ryzyko było zmniejszone),
  • u mężczyzn ryzyko śmierci z powodu choroby niedokrwiennej serca rosło od momentu, gdy stężenie cholesterolu przekroczyło próg 5.5 mmol/L (213 mg/dL), a największe ryzyko wiązało się ze stężeniem cholesterolu wynoszącym 7.0 mmol/L i więcej (270 + mg/dL),
  • u kobiet ryzyko śmierci z powodu choroby niedokrwiennej serca nie wydawało się być mocno związane ze stężeniem cholesterolu (ryzyko było niskie, niezależnie jakie miał on stężenie 5.0 – 5.9 czy 6.0 – 6.9 mmol/L),
  • u mężczyzn ryzyko śmierci z powodu chorób sercowo-naczyniowych było podniesione dopiero, gdy stężenie cholesterolu przekroczyło próg 6.9 mmol/L (~267 mg/dL),
  • u kobiet ryzyko śmierci z powodu chorób sercowo-naczyniowych spadało, im wyższe było u nich stężenie cholesterolu; najniższe było dla stężeń 7.0 mmol/L i więcej (270 + mg/dL).

Komentarz: zanim pobiegniesz głosić, iż „stężenie cholesterolu to mit”, musisz wiedzieć, iż Norwegowie są długowieczni. Jest to specyficzna grupa i wyniki powyższego eksperymentu nie muszą mieć przełożenia na inne populacje. Mój dziadek palił połowę życia (w tym fajkę) i obecnie zbliża się do wieku 100 lat. Ale to wcale nie znaczy, iż palenie jest nieszkodliwe. Po prostu w tym przypadku nie okazało się mieć dużego znaczenia. Autorzy badania podkreślają, iż Norwegowie palą mało tytoniu i mają dostęp do bardzo dobrej opieki zdrowotnej. Być może stężenie cholesterolu ma znaczenie przy współwystępowaniu innych czynników ryzyka, predyspozycji genetycznych, stosowania używek itd. Z pewnością zbyt niskie stężenie cholesterolu nie jest korzystne dla człowieka, a zbyt wysokie jest dobrze tolerowane przez kobiety (tylko znów może być to kwestia mniejszego stężenia testosteronu u pań, z kolei większego estrogenów itd.).

Referencje:

S. Behar,  E.  Graff,  H.  Reicher-Reiss,  V. Boyko,  M.  Benderly, A.  Shotan and  D.  Brunner  for  the  Bezafibrate  Infarction  Prevention  (BIP)  Study  Group “Low total  cholesterol  is associated  with  high  total mortality  in  patients  with  coronary  heart  disease” 

Kathleen Deska PAGANA, Timothy J. PAGANA „Testy laboratoryjne i badania diagnostyczne w medycynie”

Halfdan Petursson, MD,1 Johann A Sigurdsson, MD Dr med,2 Calle Bengtsson, MD Dr med,3 Tom I L Nilsen, Dr Philos,4 and Linn Getz, MD PhD “Is the use of cholesterol in mortality risk algorithms in clinical guidelines valid? Ten years prospective data from the Norwegian HUNT 2 study” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3303886/