Dla wielu osób sam zapach świeżo zaparzonej kawy jest przyjemny i kojarzy się z pobudzeniem, odpoczynkiem albo początkiem dnia. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy takie odczucia można zaobserwować również w pomiarach nastroju i aktywności mózgu. W niewielkim badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Nutrients” wystarczyło pięć minut kontaktu z aromatem kawy, aby odnotować pewne zmiany.
Pięć minut z zapachem kawy
W badaniu uczestniczyło 20 zdrowych osób w wieku od 20 do 29 lat – 8 mężczyzn i 12 kobiet. Naukowcy ustawili świeżo zaparzoną kawę około 50 cm od uczestników, którzy przez pięć minut normalnie oddychali i czuli jej aromat. Przed i po tej krótkiej próbie oceniono ich nastrój. Jednocześnie badano aktywność mózgu za pomocą EEG, a także tętno i zmienność rytmu serca. Dzięki temu można było sprawdzić nie tylko to, jak uczestnicy czuli się po kontakcie z zapachem kawy, ale również czy pojawiły się mierzalne zmiany fizjologiczne.
Co się zmieniło?
Po pięciu minutach uczestnicy zgłaszali mniej negatywnych odczuć. Obniżyły się wyniki związane m.in. z napięciem i lękiem, zmęczeniem, dezorientacją oraz obniżonym nastrojem. Nie zaobserwowano natomiast istotnej poprawy energii i wigoru. Ciekawy wynik pojawił się również w EEG. Wskaźnik związany z aktywnością mózgu interpretowaną jako sprzyjająca odprężeniu wzrósł średnio z około 0,74 do 0,78. Była to niewielka zmiana i sami autorzy podkreślają, że nie wiadomo jeszcze, jakie ma ona praktyczne znaczenie. W przypadku tętna i zmienności rytmu serca nie stwierdzono natomiast istotnych zmian. Co więcej, zmiany nastroju i aktywności mózgu nie były ze sobą wyraźnie powiązane.
Czy zapach kawy naprawdę poprawia nastrój?
Wyniki są interesujące, ale nie pozwalają jeszcze powiedzieć, że to właśnie zapach kawy był bezpośrednią przyczyną poprawy nastroju. Badanie było bardzo małe i nie zastosowano w nim grupy kontrolnej, która np. przez pięć minut przebywałaby w podobnych warunkach, ale bez aromatu kawy. Nie można więc wykluczyć, że znaczenie miał sam krótki odpoczynek, spokojne siedzenie, oczekiwania uczestników albo przyzwyczajenie do warunków badania. W eksperymencie uczestniczyły również wyłącznie młode, zdrowe osoby, dlatego wyników nie można automatycznie odnosić do całej populacji.
Co z tego wynika?
Badanie pokazuje ciekawą rzecz – już sam aromat kawy może być związany z krótkotrwałymi zmianami nastroju i aktywności mózgu, nawet bez jej wypicia. Nie oznacza to jednak, że wąchanie kawy można traktować jako sposób leczenia stresu, lęku czy obniżonego nastroju. Może natomiast częściowo wyjaśniać, dlaczego dla wielu osób przygotowanie kawy jest przyjemnym rytuałem. Na potwierdzenie rzeczywistego wpływu jej aromatu potrzebne są większe badania z odpowiednią grupą kontrolną. Pięć minut z aromatem kawy wiązało się z poprawą kilku wskaźników nastroju i niewielką zmianą aktywności EEG. To ciekawy wynik, ale jeszcze nie dowód, że sam zapach kawy poprawia samopoczucie.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czy sam zapach kawy może poprawić nastrój?
W tym badaniu po pięciu minutach kontaktu z aromatem kawy uczestnicy zgłaszali mniej napięcia, zmęczenia i innych negatywnych odczuć. Nie wiadomo jednak, czy odpowiadał za to wyłącznie zapach kawy.
Czy trzeba wypić kawę, żeby pojawił się taki efekt?
Nie. W tym eksperymencie badano sam aromat świeżo zaparzonej kawy.
Czy zapach kawy pobudza tak samo jak kofeina?
Badanie tego nie wykazało. Nie stwierdzono istotnego wzrostu wigoru, a uczestnicy nie spożywali kofeiny.
Czy zmieniło się tętno uczestników?
Nie zaobserwowano istotnych zmian tętna ani zmienności rytmu serca.
Czy można wykorzystać zapach kawy jako sposób na stres?
Na podstawie tego badania nie można tego stwierdzić. Wyniki są wstępne i wymagają potwierdzenia w większych, kontrolowanych eksperymentach.
Źródło: Short-Term Psychological and Physiological Changes Following Coffee Aroma Exposure: A Multimodal Assessment https://www.mdpi.com/2072-6643/18/18/2954
