Medytacja kojarzy się przede wszystkim z redukcją stresu, wyciszeniem i poprawą samopoczucia. Coraz więcej uwagi poświęca się jednak jej możliwemu wpływowi na jelita. Badania sugerują, że poprzez oś jelito–mózg praktyki medytacyjne mogą oddziaływać na procesy związane z metabolizmem i mikrobiotą jelitową. Wyniki są interesujące, choć naukowcy podkreślają, że wpływ samej medytacji trudno jeszcze całkowicie oddzielić od diety i innych elementów stylu życia.
Co pokazują badania nad medytacją?
W jednym z badań oceniano uczestników ośmiodniowego intensywnego programu medytacyjnego. Po jego zakończeniu naukowcy zaobserwowali zmiany w profilu lipidów i metabolitów krwi, m.in. wzrost niektórych acyloglicyn oraz spadek części lipidów związanych z metabolizmem energetycznym i układem krążenia.
W innym badaniu obejmującym 288 osób po zaawansowanym programie medytacyjnym wykazano zmiany w składzie mikrobioty utrzymujące się jeszcze kilka miesięcy później. Wynik wymaga jednak bardzo ostrożnej interpretacji. Uczestnicy przed programem przez ponad 60 dni stosowali dietę wegańską, w której około połowę stanowiła żywność surowa. Sama tak duża zmiana sposobu żywienia mogła istotnie wpłynąć na mikrobiom, dlatego nie można przypisać obserwowanych efektów wyłącznie medytacji.
Ciekawe wyniki przyniosło również badanie tybetańskich mnichów regularnie medytujących od wielu lat. Ich mikrobiota różniła się od mikrobioty mieszkańców tej samej okolicy, m.in. pod względem liczebności bakterii z rodzajów Prevotella i Bacteroides. Badanie obejmowało jednak tylko 37 mnichów i 19 osób kontrolnych, a jego obserwacyjny charakter nie pozwala ustalić, czy przyczyną różnic była sama medytacja, dieta, styl życia czy kombinacja wielu czynników.
Mniej stresu, spokojniejsze jelita?
Najbardziej wiarygodnym wyjaśnieniem potencjalnego wpływu medytacji na jelita pozostaje jej związek z redukcją stresu. Stres może zmieniać aktywność autonomicznego układu nerwowego, motorykę jelit oraz reakcje zapalne, dlatego praktyki pomagające go ograniczać mogą być przydatnym elementem dbania o komfort przewodu pokarmowego. Nie oznacza to jednak, że medytacja „naprawia mikrobiom” lub może zastąpić leczenie chorób jelit. Obecne dane są interesujące, ale nadal ograniczone i często pochodzą z niewielkich badań, w których trudno oddzielić wpływ medytacji od diety i pozostałych elementów stylu życia.
Najbezpieczniej więc traktować medytację jako jedno z narzędzi wspierających redukcję stresu. Jeśli dodatkowo okaże się, że długoterminowo korzystnie wpływa również na mikrobiotę, będzie to kolejny argument za tym, że zdrowie jelit zależy nie tylko od tego, co jemy, ale także od tego, jak funkcjonuje cały organizm.
FAQ – Medytacja a zdrowie jelit
Czy medytacja może wpływać na jelita?
Potencjalnie tak. Mózg i przewód pokarmowy komunikują się poprzez oś jelito–mózg, obejmującą m.in. układ nerwowy, odpornościowy i hormonalny oraz mikrobiotę. Ponieważ stres może wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, jego ograniczenie poprzez medytację może pośrednio oddziaływać również na jelita.
Czy medytacja może zmieniać mikrobiotę jelitową?
Istnieją badania wskazujące na różnice lub zmiany w mikrobiocie związane z praktykami medytacyjnymi. Nie pozwalają one jednak jeszcze stwierdzić, że odpowiada za nie wyłącznie medytacja. Duże znaczenie mogą mieć dieta, aktywność fizyczna i pozostałe elementy stylu życia.
Co ma stres wspólnego ze zdrowiem jelit?
Przewlekły stres może wpływać m.in. na motorykę przewodu pokarmowego, reakcje odpornościowe i barierę jelitową. Z tego powodu stres i stan psychiczny są ważnymi elementami badań nad osią jelito–mózg.
Czy medytacja pomaga przy zespole jelita drażliwego?
Techniki redukujące stres mogą być elementem wspomagającym postępowanie u części osób z zespołem jelita drażliwego (IBS). Nie oznacza to jednak, że medytacja leczy jego przyczynę lub powinna zastępować diagnostykę i zalecone leczenie.
Ile trzeba medytować, żeby wpłynąć na jelita?
Na podstawie przedstawionych badań nie można ustalić konkretnej „dawki” medytacji potrzebnej do uzyskania zmian mikrobioty. Badano różne programy i sposoby medytacji, dlatego potrzebne są dalsze kontrolowane badania.
Czy zdrowie jelit może wpływać na samopoczucie psychiczne?
Oś jelito–mózg jest dwukierunkowa. Mikrobiota wytwarza liczne metabolity i może uczestniczyć w procesach wpływających na układ nerwowy, odporność oraz metabolizm. Nie należy jednak sprowadzać depresji czy zaburzeń lękowych wyłącznie do stanu mikrobioty.
Czy sama medytacja wystarczy, aby zadbać o mikrobiom?
Nie. Na mikrobiotę wpływa wiele czynników, szczególnie sposób żywienia, ale również leki, wiek, środowisko i styl życia. Medytację można traktować przede wszystkim jako narzędzie pomagające kontrolować stres, a jej bezpośredni wpływ na mikrobiom nadal jest przedmiotem badań.
Źródła: Exploring the Connection Between Gut Health and Meditation https://www.news-medical.net/health/Exploring-the-Connection-Between-Gut-Health-and-Meditation.aspx
