Jeśli jest jedna choroba, która wywołuje największy lęk w sercach ludzi, to jest to rak. Rak może zaatakować i zniszczyć prawie każdy organ w ciele człowieka. Wśród kobiet na liście najczęstszych nowotworów złośliwych znajduje się rak piersi, płuc i jelita grubego. Chociaż długość życia z wieloma postaciami raka rośnie, choroba ta jest nadal jedną z głównych przyczyn śmierci.

Ponieważ nowotwory stają się coraz bardziej powszechne, należy zastanowić się, jaką role w prewencji tej potwornej choroby odgrywa styl życia. Czy rak jest chorobą, której można zapobiegać i jak można zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka?

Zdrowy styl życia zmniejsza ryzyko nowotworów

Jaką rolę odgrywa styl życia w ryzyku zachorowania na raka? Naukowcy z Harvard Medical School przeprowadzili badania w tym kierunku. Badania te analizują liczbę zgonów spowodowanych rakiem oraz styl życia prowadzony przez osoby dotknięte chorobą. Aby uzyskać dane, naukowcy przeanalizowali dokumentację medyczną 136 000 dorosłych Amerykanów. Stwierdzili, że około połowie wszystkich zgonów spowodowanych rakiem można zapobiec, dokonując zmian w stylu życia ludzi. 

Genetyka

Rak jest chorobą, która powstaje w wyniku mutacji lub zmian DNA - materiału genetycznego. Mutacje te powodują, że komórki wymykają się spod kontroli organizmu i atakują zdrowe tkanki. Chociaż niektóre geny predysponują do raka, większość nowotworów nie jest dziedziczona wraz z genami rodzinnymi, ale wynika z kombinacji genetyki i prowadzonego stylu życia.

Oczywiście istnieją geny, które silnie predysponują do raka. Na przykład, geny BRCA 1 i 2. Geny te znacznie zwiększają szanse kobiet na rozwój raka piersi i jajnika, ale już przykładowo większość nowotworów sutka u ludzi nie jest spowodowana mutacjami określonego genu. Przeciwnie, w ciągu całego życia następują zmiany w organizmie, często pod wpływem czynników środowiskowych i stylu życia, które mogą prowadzić do rozwoju raka.

Jeśli czynniki związane ze stylem życia mogą zapobiec nawet 40% nowotworów i połowie wszystkich zgonów z powodu raka, należy skupić się na wprowadzeniu odpowiednich modyfikacji do swojego trybu życia.

Oto czynniki, które w badaniach zostały uznane za najbardziej istotne.

Nie pal

Chyba dla nikogo nie jest zaskoczeniem, że palenie papierosów zwiększa ryzyko nowotworów. Kobiety, które palą są 13 razy bardziej narażone na raka płuc, niż osoby niepalące. W 1987 r. rak płuc przewyższał raka piersi, jako główną przyczynę zgonu z powodu nowotworów u kobiet. Około 90% wszystkich nowotworów płuc jest bezpośrednio związanych z paleniem. Ponadto, palenie zwiększa ryzyko innych postaci raka, w tym raka wątroby, przełyku, nerek, pęcherza, gardła, jamy ustnej, krtani, żołądka, trzustki, okrężnicy, szyjki macicy, odbytnicy i co najmniej jednej postaci białaczki. Jak widać, rzucenie palenia zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu nowotworów.

Ogranicz alkohol

alkohol rak

Spożywanie niewielkich ilości czerwonego wina (nie więcej, niż jeden kieliszek dziennie) może nieznacznie obniżyć ryzyko zachorowania na chorobę serca. Jednakże spożywanie większej ilości napojów alkoholowych, może zwiększać ryzyko zachorowania na raka. Naukowcy badający powyższą zależność zauważyli, że liczba zachorowań na raka wzrosła, gdy mężczyźni pili więcej, niż dwa napoje alkoholowe dziennie, podczas gdy kobiety były bardziej narażone na ryzyko nowotworów spożywając więcej, niż jeden napój alkoholowy dziennie.

Ograniczenie spożycia alkoholu obniża ryzyko różnych nowotworów, w tym raka piersi, okrężnicy, odbytnicy, jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku i wątroby. 

Ogranicz alkohol na rzecz napojów zasobnych w antyoksydanty np. zieloną herbatę. Przeciwutleniacze zawarte w zielonej herbacie mogą chronić przed niektórymi formami raka, w tym nowotworami przewodu pokarmowego. 

Zadbaj o minimum 2,5 godziny aktywności fizycznej w tygodniu

trening

Ćwiczenia fizyczne są dobre dla twojego serca, ale nie tylko. Mogą również obniżyć ryzyko zachorowania na raka. Osoby regularnie uprawiające aktywność fizyczną mogą zmniejszyć ryzyko nowotworów macicy, piersi, okrężnicy, prostaty i płuc. W przypadku raka piersi i macicy ćwiczenia są korzystne częściowo ze względu na to, że zmniejszają ilość estrogenu, na który narażone są piersi i wyściółka macicy. Estrogen stymuluje wzrost komórek wyściełających te dwa narządy i zwiększa ryzyko wystąpienia szkodliwej, wywołującej raka mutacji.

Aktywność fizyczna poprawia również sposób, w jaki twoje ciało radzi sobie z insuliną i pomaga zapobiegać oporności na insulinę. To ważne, ponieważ insulina i jej bliski kuzyn IGF-1, wytwarzany przez wątrobę w odpowiedzi na hormon wzrostu i insulinę, są czynnikami wzrostu, które stymulują wzrost komórek, w tym komórek złośliwych.

Aktywność fizyczna pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz prawidłowego składu ciała. Osoby otyłe są bardziej narażone na osłabienie układu odpornościowego i nieprawidłowości związane z układem hormonalnym. Otyłość jest czynnikiem ryzyka wielu nowotworów.

Ćwiczenia mogą również poprawić funkcje odpornościowe i zdolność organizmu do walki z rakiem. Im silniejszy układ odpornościowy i mniej stanów zapalnych w organizmie, tym mniejsze ryzyko rozwoju chorób, w tym nowotworów.

Zachowaj prawidłową masę ciała

Jak wspomniano, otyłość zwiększa ryzyko różnych nowotworów. Niektóre z nich obejmują raka okrężnicy, odbytnicy, piersi (po menopauzie), macicy, nerek, tarczycy, pęcherzyka żółciowego, trzustki i przełyku. Na podstawie ustaleń z raportu z 2014 r. dotyczącego postępów w leczeniu nowotworów,  otyłość przyczynia się do prawie jednej czwartej przypadków raka! Ponadto otyłość wiąże się ze zmniejszeniem przeżywalności u dorosłych, którzy zachorują na raka. Tak więc otyłość może zwiększać ryzyko raka i pogarsza rokowanie w przypadku już istniejącej choroby.

Nadwaga lub otyłość naraża organizm na wyższy poziom insuliny. Ponadto kobiety otyłe często mają podwyższony poziom hormonów, takich jak estrogen, które stymulują wzrost raka piersi i komórek raka macicy. Wysoki poziomu tkanki tłuszczowej wiąże się również ze stanem zapalnym, co jest kolejnym czynnikiem, który może stymulować rozwój raka.

Zapobieganie rakowi poprzez styl życia

Dobrą wiadomością jest to, że styl życia może obniżyć ryzyko zachorowania na raka. Zła wiadomość jest taka, że według badań, tylko 18% kobiet i 25% mężczyzn stosowało się do wszystkich wymienionych czynników związanych ze stylem życia. Innymi słowy, w co najmniej jednym z wymienionych obszarów polegli, zyskując zbyt dużo na wadze, pomijając ćwiczenia, pijąc zbyt dużo alkoholu lub nie rzucając palenia. 

Niemniej jednak, wprowadzenie chociażby części powyższych zaleceń pomaga w obniżeniu ryzyka rozwoju nowotworów.

Podsumowując

To, w jaki sposób żyjemy, ma ogromne znaczenie, jeśli chodzi o ryzyko zachorowania na raka. Regularna aktywność fizyczna, ograniczenie alkoholu, rzucenie palenia i utrzymanie prawidłowej masy ciała nie gwarantują, że nie zachorujesz na raka, ale z pewnością stawiają Cię w mniejszym czynniku ryzyka. Wprowadzanie zaproponowanych zmian do swojego stylu życia może również zmniejszyć ryzyko wystąpienia innych problemów zdrowotnych.