W dzisiejszych czasach coraz więcej uwagi poświęca się alergiom pokarmowym, ponieważ częstotliwość ich występowania rośnie. Dlaczego alergie pokarmowe i inne są obecnie tak częste, nie jest w stu procentach jasne. Naukowcy wskazują jednak na fakt, że obecnie żyjemy w bardziej sterylnych warunkach, niż kiedyś, a zanieczyszczenia powietrza chemikaliami są ogromne.

Badania pokazują, że dzieci narażone na potencjalne alergeny we wczesnym okresie życia, są mniej podatne na alergie w późniejszym wieku. Przykładowo, gdy w domu, w którym dorastają dzieci są zwierzęta, ryzyko rozwoju alergii u dzieci jest mniejsze. Alergie potrafią skutecznie utrudniać codzienne funkcjonowanie i zabierać przyjemność z wielu czynności. Szczególnie mało komfortowo czuć mogą się osoby, które mają alergie na kilka pokarmów i nie tylko (pyłki, sierść itd.). 

Można doszukać się nawet twierdzeń, że alergie pokarmowe są powiązane z przyrostem masy ciała. Czy jest w tym twierdzeniu prawda?

Alergie pokarmowe a nietolerancja pokarmowa

Zacznijmy od poprawnego zdefiniowania alergii pokarmowych. Wiele osób myli alergię pokarmową z nietolerancją pokarmową. To jednak dwie odrębne jednostki. Tylko około 4% dorosłych osób cierpi z powodu prawdziwych alergii pokarmowych. Podczas, gdy niemal jedna trzecia dorosłych ma jedną lub więcej nietolerancji pokarmowych. Prawdziwe alergie pokarmowe wiążą się z nadmierną reakcją układu odpornościowego. Układ odpornościowy produkuje przeciwciała, w szczególności przeciwciała IgE, przeciwko konkretnej żywności. Kiedy zjadasz dany produkt codziennie, układ odpornościowy jest aktywowany, komórki uwalniają substancje chemiczne, takie jak histamina, które powodują wiele nieprzyjemnych objawów, takich jak swędząca wysypka, obrzęki, uczucie ucisku w gardle i niepokój. W ciężkich przypadkach może dojść również do spadku ciśnienia krwi, problemów z oddychaniem, a w wyjątkowych sytuacjach nawet do śmierci.

Przy alergii pokarmowej reakcja zwykle pojawia się szybko po zjedzeniu konkretnych pokarmów, często w ciągu kilku minut. Najczęstsze środki spożywcze odpowiedzialne za alergie pokarmowe to skorupiaki, ryby, orzeszki ziemne, cytrusy, soja, pszenica, jaja i mleko.

W przypadku nietolerancji pokarmowych nie obserwuje się zazwyczaj zagrażających życiu objawów i zwykle nie pojawiają się one zaraz po zjedzeniu danej żywności. Objawy mogą pojawić się od 1 h do 12 h po spożyciu produktu. Typowymi objawami nietolerancji pokarmowych są: nudności, wzdęcia, skurcze brzucha, biegunka lub bóle głowy. 

Nietolerancja pokarmowa jest bardziej powszechna, niż alergie pokarmowe. Nietolerancje pokarmowe mogą być spowodowane niedoborem enzymów potrzebnych do strawienia żywności. Na przykład, osoby z nietolerancją laktozy nie tolerują produktów mlecznych, ponieważ nie mają wystarczającej ilości laktazy, enzymu rozkładającego cukier mleczny. Osoby nie tolerujące laktozy, po spożyciu produktów mlecznych doświadczają skurczów brzucha, biegunki i nudności. 

Niektórzy ludzie wykazują dużą wrażliwość na pewne dodatki w przetworzonej żywności, zwłaszcza na siarczyny, azotany i glutaminian sodu lub MSG. Powszechnie znana jest również nietolerancja glutenu. Osoby takie nie chorują na celiakię, ale rozwijają się u nich problemy trawienne, gdy spożywają produkty zawierające gluten.

Pokarmy takie jak kapusta, cebula i fasola są dla wielu osób trudne do strawienia i stosunkowo często powodują objawy nietolerancji pokarmowej, w tym gazów, wzdęć i nudności. Dzieje się tak ze względu na dużą zawartość fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli.

Nietolerancje pokarmowe mogą dotyczyć również produktów zawierających salicylany. Znajdują się one w niektórych owocach, ziołach i warzywach, zwłaszcza w sosie pomidorowym i owocach cytrusowych. Nadwrażliwość na salicylany objawia się głównie astmą, częstymi infekcjami dróg oddechowych i polipami nosa. 

alergia pokarmowa

Alergie pokarmowe a przyrost wagi

Wiemy już czym jest alergia, zastanówmy się teraz, czy może mieć ona wpływ na przyrost masy ciała?

Silne alergie pokarmowe wywołane przez reakcję immunologiczną, z małym prawdopodobieństwem przyczyniać mogą się do wzrostu wagi, ponieważ ludzie, którzy są naprawdę mocno uczuleni na pewne pokarmy, z konieczności unikają ich, jak ognia.

A jak jest w przypadku lżejszych alergii i nietolerancji pokarmowych? Czy mogą mieć wpływ na naszą masę ciała?

Istnieją głosy mówiące o tym, że tak może się dziać! Dlaczego? 

Nietolerancja pokarmowa może powodować stan zapalny jelit, co z kolei może przyczyniać się do stanu zapalnego organizmu, złego wchłaniania składników odżywczych, niedoborów żywieniowych, a nawet niedoczynności tarczycy czy insulinooporności. Spożywanie produktów, których nie toleruje nasz organizm, może potencjalnie prowadzić do uszkodzenia cienkiej wyściółki jelita, powodując, że staje się ona "nieszczelna". To z kolei może powodować przenikanie białek i niestrawionych resztek pokarmu z jelit do krwi i wywołać reakcję immunologiczną i stan zapalny. W ten sposób nietolerancja pokarmowa może wywołać odpowiedź immunologiczną o niskim stopniu złośliwości, co może z kolei wywoływać oporność na insulinę.

I w taki sposób dochodzimy do tego, w jaki sposób nietolerancja pokarmowa może rzeczywiście wpływać na wzrost masy ciała.

Jak sprawdzić, czy masz nietolerancję pokarmową lub alergię?

Jeśli chcesz dowiedzieć się, czy cierpisz na alergię pokarmową, alergolog może wykonać test skórny lub badanie krwi, aby sprawdzić, czy w twoim ciele obecne są przeciwciała przeciwko określonym pokarmom/pyłkom/produktom. Należy jednak wziąć pod uwagę, że testy te nie zawsze są dokładne. Niekiedy mogą dawać fałszywie pozytywne wyniki, wskazując, że jesteś uczulony, gdy w rzeczywistości nie jesteś.

W przypadku alergii pokarmowych, najdokładniejszy test to podawanie alergenów i obserwacja reakcji organizmu. W przypadku podejrzenia alergii należy testy takie przeprowadzać w obecności lekarza, z możliwością natychmiastowej reakcji lekarskiej w razie wystąpienia ostrej reakcji alergicznej.

Znalezienie nietolerancji pokarmowych może wymagać więcej czasu i pracy. Większość lekarzy i dietetyków zaleca dietę eliminacyjną, w której eliminuje się najpowszechniejsze, pokarmy, które powodują nietolerancje pokarmowe w diecie, przez co najmniej 3 tygodnie i powoli dodaje je z powrotem podczas monitorowania objawów. Jeśli wystąpią objawy, gdy dodasz dany produkt do diety, znajdziesz nietolerancje pokarmowe. 

Nietolerancje pokarmowe mogą przyczyniać się do wzrostu masy ciała, mogą jednak również być przyczyną zbyt niskiej masy ciała na skutek niedożywienia.

Podsumowując

Silne alergie pokarmowe raczej nie spowodują zwiększenia masy ciała, ponieważ większość ludzi jest zmuszona unikać pokarmów, na które jest uczulona, z powodu ciężkiego charakteru objawów. W przypadku nietolerancji pokarmowych związek ten nie jest do końca jasny i zbadany. Nietolerancje pokarmowe wpływając na kiepski stan jelit i powodując stan zapalny w organizmie, mogą przyczyniać się do niedoborów żywieniowych, zmniejszonej wrażliwości na insulinę, a co za tym idzie przyrostu masy ciała. Jeśli czujesz, że pewne pokarmy nie służą Ci i powodują problemy trawienne lub inne, lepiej ogranicz ich spożycie lub całkowicie wyklucz z diety.