Herbata od wieków należy do najpopularniejszych napojów na świecie. Początkowo wykorzystywano ją głównie ze względu na właściwości lecznicze, a z czasem stała się elementem codziennej diety milionów ludzi. Dziś naukowcy wiedzą, że zawiera liczne związki bioaktywne, w tym polifenole i katechiny, które mogą wpływać na wiele procesów zachodzących w organizmie.
Dlaczego herbata budzi takie zainteresowanie naukowców?
Nowy przegląd badań opublikowany przez naukowców z Tea Research Institute przy Chinese Academy of Agricultural Sciences pokazuje, że regularne picie herbaty może wiązać się z korzyściami dla zdrowia serca, metabolizmu, funkcji poznawczych oraz zdrowego starzenia. Autorzy zwracają jednak uwagę, że nie każda herbata działa tak samo.
Większość korzyści zdrowotnych przypisuje się obecnym w herbacie polifenolom, a szczególnie katechinom. Są to związki o właściwościach przeciwutleniających, które pomagają ograniczać stres oksydacyjny i mogą wpływać na procesy zapalne. Najwięcej badań dotyczy zielonej herbaty, ponieważ zawiera ona szczególnie wysokie stężenia tych substancji. Coraz więcej danych pojawia się jednak również dla herbaty czarnej, białej oraz oolong.
Korzyści mogą wykraczać poza zdrowie serca
Autorzy przeglądu wskazują, że regularne picie herbaty wiązano w badaniach obserwacyjnych z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych oraz mniejszym ryzykiem przedwczesnej śmierci z różnych przyczyn.
W części badań obserwowano również korzystny wpływ na:
- kontrolę masy ciała
- parametry metaboliczne
- gospodarkę glukozową
- ryzyko cukrzycy typu 2
Nie oznacza to oczywiście, że sama herbata zastąpi zdrową dietę czy aktywność fizyczną. Może jednak stanowić jeden z elementów wspierających zdrowy styl życia.
Herbata a zdrowie mózgu
Jednym z najciekawszych obszarów badań jest wpływ herbaty na funkcje poznawcze. W analizowanych pracach osoby regularnie pijące herbatę częściej wykazywały lepsze wyniki dotyczące sprawności umysłowej w starszym wieku. Niektóre badania wskazywały także na niższą częstość występowania biomarkerów związanych z chorobą Alzheimera. Naukowcy podkreślają jednak, że są to głównie zależności obserwacyjne. Nie można więc stwierdzić, że picie herbaty bezpośrednio chroni przed demencją.
Możliwe korzyści dla osób starszych
Interesujące wyniki dotyczą także procesu starzenia. Autorzy przeglądu zwracają uwagę, że katechiny obecne w herbacie mogą wspierać utrzymanie masy mięśniowej u osób starszych. Jest to ważne, ponieważ utrata mięśni wraz z wiekiem stanowi jeden z głównych czynników ograniczających sprawność fizyczną i samodzielność seniorów.
Nie każda herbata jest równie korzystna
Najciekawszy wniosek płynący z analizy brzmi: sposób spożywania herbaty ma znaczenie. Najwięcej korzyści obserwuje się w przypadku tradycyjnie parzonej herbaty. Tymczasem wiele popularnych napojów herbacianych dostępnych w sklepach zawiera:
- duże ilości cukru
- syropy
- sztuczne słodziki
- konserwanty
- dodatki smakowe
Dotyczy to szczególnie części herbat butelkowanych oraz popularnych bubble tea. W takich produktach korzystne związki obecne w herbacie mogą być częściowo równoważone przez składniki, które niekoniecznie sprzyjają zdrowiu.
Czy herbata ma jakieś wady?
Autorzy zwracają uwagę również na potencjalne ograniczenia. Herbata może utrudniać wchłanianie żelaza niehemowego pochodzącego z produktów roślinnych. Z tego powodu osoby z niedoborami żelaza lub stosujące diety roślinne powinny unikać popijania nią głównych posiłków. Poruszono również temat możliwej obecności śladowych ilości pestycydów, metali ciężkich czy mikroplastiku. Według autorów nie stanowią one istotnego zagrożenia przy typowym spożyciu, choć temat wymaga dalszych badań.
Najważniejszy wniosek
Przegląd dostępnych badań sugeruje, że regularne picie tradycyjnie parzonej herbaty może wspierać zdrowie serca, metabolizm oraz funkcje poznawcze. Nie oznacza to jednak, że każda herbata dostępna na rynku działa identycznie. Jeśli zależy nam na potencjalnych korzyściach zdrowotnych, najlepszym wyborem pozostaje klasyczna herbata parzona z liści, bez dużych ilości cukru i słodkich dodatków.
FAQ
Która herbata była najlepiej przebadana?
Najwięcej badań dotyczy zielonej herbaty, głównie ze względu na wysoką zawartość katechin i innych polifenoli.
Czy herbata może wydłużać życie?
Badania obserwacyjne wskazują, że regularne picie herbaty wiąże się z niższym ryzykiem przedwczesnej śmierci, ale nie dowodzi to bezpośredniego związku przyczynowego.
Czy bubble tea ma takie same korzyści jak zwykła herbata?
Niekoniecznie. Wiele takich napojów zawiera duże ilości cukru, syropów i dodatków, które mogą ograniczać potencjalne korzyści zdrowotne.
Czy herbata pomaga schudnąć?
Sama herbata nie powoduje utraty masy ciała, ale niektóre badania sugerują, że jej składniki mogą wspierać metabolizm i kontrolę masy ciała.
Czy herbata wpływa na zdrowie mózgu?
Badania sugerują możliwe korzyści dla funkcji poznawczych, jednak potrzebne są dalsze analizy.
Czy można pić herbatę do każdego posiłku?
Osoby z niedoborem żelaza powinny zachować ostrożność, ponieważ herbata może ograniczać wchłanianie żelaza pochodzenia roślinnego.
Źródło: Beneficial health effects and possible health concerns of tea consumption: a review https://www.maxapress.com/article/doi/10.48130/bpr-0025-0036
