Wielu zawodników wspomina białko Rheo H. Blaira, jako rewolucyjny dodatek do diety kulturysty. Białko Blaira składało się z laktoalbuminy (białko jaja kurzego), suszonych całych jaj oraz kazeinianów uzyskanych z odtłuszczonego mleka. Tak naprawdę Blair nazywał się Irvin P. Johnson. Stworzył on zresztą całą linię produktów, a wiele z jego pomysłów w tamtych czasach stanowiło przełom.

Zobacz także:

Co stosowali kulturyści w tamtych czasach? Film:

https://www.youtube.com/watch?v=Z_GQO5SqfJ4

Skąd się wzięły kazeiniany w białku Blaira?

Mleko krowie zawiera przeciętnie ok. 3.4% białka i jest to suma dwu głównych frakcji, tj. białek kazeinowych oraz serwatkowych stanowiących odpowiednio ok. 80 i 20% białkowych związków azotowych. O co tu chodzi? Kazeina, jako taka jest dobrym źródłem protein (88% protein, 1.5% tłuszczu), ale cechuje ją kiepska rozpuszczalność. Dlatego oddziałuje się na nią związkami alkalicznymi, takimi jak wodorotlenki lub węglany sodu, potasu, wapnia, magnezu, amonu. W wyniku tak przeprowadzonej modyfikacji uzyskuje się sole kazeiny nazywane kazeinianami. Białko Blaira zawierało kazeinian wapnia, kazeinian sodu, a także fosforan żelaza i naturalny aromat waniliowy. W składzie był również cyklaminian, do czasu, gdy zakazano jego stosowania w USA podejrzewając rakotwórczość (w 1969 r. lub 1970 r. wg różnych źródeł). Pod wpływem mikroflory bakteryjnej cyklaminiany mogą ulec przemianie w cykloheksyloaminy uważane za związki rakotwórcze. Jednak późniejsze badania wcale nie potwierdzają, by cyklaminian był aż takim zagrożeniem dla zdrowia (szczególnie u ludzi, przy umiarkowanym stosowaniu). Ogólnie w USA ze środków słodzących (zamienników cukru stołowego) do obrotu dopuszczono sacharynę, aspartam, sukralozę, neotam, acesulfam-K oraz stewię. Cyklaminian jest używany w 50 krajach, w tym w Polsce (zakaz nadal dotyczy USA). W Chinach, Ameryce Południowej i Australii spotyka się również alitam.

suplementy arnold

Poza dodatkiem cyklaminianu białko Blaira nie było słodzone (poza naturalną zawartością laktozy), chociaż później Blair opracował wersję produktu słodzonego fruktozą.

Wartości odżywcze białka Blaira  (w 1 miarce typowej dla odżywek białkowych):

  • 102 kalorie,
  • 17,5 gramów białka,
  • 7 gramów węglowodanów,
  • 0,6 gramów tłuszczu.

To białko miało tylko ~62% protein i sporo laktozy, więc nie każdy był w stanie z niego korzystać (mogło wywoływać problemy trawienne, wzdęcia itd.), ale i tak było rewolucyjne. Współcześnie, osoby które z różnych względów nie tolerują laktozy, mogą skorzystać na izolacie białka serwatkowego. W tamtych czasach technologia produkcji i przetwarzania białek serwatkowych nie była jeszcze aż tak rozwinięta.

Czy białko Blaira było lepsze od konkurencyjnych?

Tak uważa Russ McDermott. Dlaczego? Powstawało przy użyciu metod wykorzystujących niską temperaturę (próżniowych), dzięki czemu białko było niezdenaturowane. Inne proteiny dostępne na rynku miały zwykle mniej wartości odżywczych. Przykładowo, Jerry Brainum wspomina, iż białka jaj dostępne w latach 70. były w dużej części zdenaturowane, a więc pozbawione wartości odżywczych dla sportowca. Mimo wszystko białka jaja królowały aż do lat 90. XX wieku, gdzie triumfalnie na rynek wkroczyły białka serwatkowe (wg Brainuma, białka serwatkowe istniały o wiele wcześniej, jednak nie wzbudzały dużego zainteresowania, gdyż miały dziwny kolor i kiepski smak). Dodatkowo białko Blaira cechował lepszy smak. Większość konkurencyjnych produktów zawierała dużo białka sojowego, ze względu na niższą cenę (występowały powszechnie w latach 50. i 60. XX wieku). Blair również opracował własne białko sojowe w 1950 r. Eksperymentował również z białkiem wyekstrahowanym z mięsa (można powiedzieć, iż wyprzedził o kilkadziesiąt lat swoje czasy). Blair uważał, że dostarczanie białka mleka i jaj było najskuteczniejszym sposobem budowania mięśni. Bazował na przydatności biologicznej, czyli jaki procent białka może być wchłaniany i utylizowany przez organizm. Blair oceniał, że jaja wykazują 94% przyswajalność, a mleko oszacował na 90%. Mięso ocenił na 77%.

Można powiedzieć, iż kolejny raz wyprzedził swoje czasy. Pomylił się tylko, jeśli chodzi o mięso, gdyż wg nowszych badań np. mięso wołowe niewiele ustępuje białkom serwatkowym, przynajmniej wg teoretycznych wskaźników. Z kolei niektóre badania porównawcze wskazują, iż wołowina zapewnia większe przyrosty masy, niż białko serwatkowe (niewiele, ale jednak).

Wg skali PDCAAS (im więcej, tym lepiej) tak plasują się poszczególne produkty:

  • białko jaja kurzego                      1,0
  • serwatka białkowa (białko mleka) 1,0
  • kazeina (białko mleka)                 1,0
  • izolaty białka sojowego                1,0
  • wołowina                                   0,92
  • soja (nasiona)                            0,91
  • fasola                                        0,68
  • groch                                         0,69
  • płatki owsiane                             0,57
  • soczewica                                   0,52
  • orzechy arachidowe                     0,52
  • ziarno pszenicy                           0,40
  • gluten pszenicy                           0,24

Jak widać, zarówno kazeina, serwatka, jak i białko jaja, plasują się na samym szczycie skali.

Podobnie wygląda kwestia wg nowej klasyfikacji DIAAS. Tam wygrywają proteiny białka serwatkowego oraz białka mleka (koncentrat białek mleka). Dlatego białko Blaira dobrze sprawdzało się dla kulturystów tamtej ery. 1.8 kg protein Blaira kosztował wtedy 18 dolarów.

Z produktów Blaira korzystał Vince Gironda, Larry Scott, Peary Rader, Frank Zane oraz podobno sam Arnold Schwarzenegger. Sięgali po nie również aktorzy, tacy jak: Lawrence Welk, Robert Cummings, Clint Walker, Charlton Heston.

„Białka, tłuszcze i śmietana receptą na masę?”

Blair uważał, iż należy łączyć białka i tłuszcze z odżywki oraz śmietankę. arry Scott, Don Howarth i kilku innych zawodników zastosowało jego radę, co pozwoliło im zbudować fenomenalne sylwetki. Podobno Arnold również stosował białko Blaira oraz zalecany przez niego sposób łączenia produktu z tłustą śmietanką.

Złota proporcja wynosiła: ½ szklanki białka Blaira, 237 ml śmietanki i 59 ml mleka. To, zdaniem Blaira, naśladowało profil mleka matki, który jest jednym z najbardziej wartościowych pokarmów. Co ciekawe, białko Blaira w 85 g zachowywało proporcje 1100 mg wapnia do 675 mg fosforu. Wierzono bowiem, iż nadmiar fosforu prowadzi do pobudzenia i nerwowości. Podobno tą zasadę stosował Franco Columbu.

Inne suplementy Blaira

Rheo opracował również linię preparatów witaminowych, ekstrakt z wątroby oraz pigułki wspomagające trawienie. Zawierały one kwas chlorowodorowy i mogły zaszkodzić, jeśli nie dostarczało się ich z pożywieniem.

Jak przedstawiały się ceny innych środków Blaira?

  • cholina - 100 kapsułek za 5.5 dolara,
  • zestaw witamin B - 90 kapsułek za 6.5 dolara,
  • ekstrakt z wątroby (500 mg w kapsułce) 100 kapsułek za 4.5 dolara,
  • tabletki trawienne „Peptain HCL” - 100 kapsułek za 3 dolary.

Inne produkty dla kulturystów

W tamtych czasach nikt nie przejmował się smakiem protein, a zawodnicy zjedliby wszystko byle tylko urosnąć. Russ McDermott wspomina, iż jadł nawet odwodniony proszek zawierający białko rybie. Krążą anegdoty, iż pewien kulturysta Złotej Ery kupował surową wątrobę i robił z niej „szejki”. Inni kulturyści pili ogromne ilości mleka, co w świetle nowych badań wcale nie było złym pomysłem. W tamtych czasach o wiele częściej spotykało się tabletki z wątroby (np. wołowej). Obecnie również istnieją w obrocie. Są źródłem żelaza i witamin z grupy B. Lata później zastąpiły je preparaty z aminokwasami, które obecnie są niezwykle popularne np. BCAA, EAA itd. Jerry Brainum wspomina również o produktach proteinowych wytwarzanych z różnorakich narządów wewnętrznych – były one bogatym źródłem białka.

Na zakończenie dodam, iż Joe Weider wymyślił w tamtych czasach linię produktów do budowania masy. Tak powstały gainery. Były zresztą kontrowersyjne, bo często zbudowaną masę niekoniecznie cechowała wysoka jakość. Jerry Brainum wspomina także, iż miał do czynienia z kiełkami pszenicy oraz drożdżami piwowarskimi (do dzisiaj można je kupić w postaci suplementu diety).

Podsumowanie

W tamtych czasach dostęp do odżywek i suplementów był ograniczony. Nikt nie marzył o kreatynie lub nowoczesnych „spalaczach”. Luksusem były proteiny, które zawierały sporo tłuszczu lub laktozy lub wspomniane białka nie miały odpowiedniej wartości dla sportowca (np. zachodziła denaturacja w procesie produkcyjnym).

Referencje:

1. Jerzy Szpendowski, Krzysztof Siemianowski „WŁAŚCIWOŚCI ODŻYWCZE I FUNKCJONALNE ORAZ ZASTOSOWANIE KAZEINIANÓW W PRZETWÓRSTWIE SPOŻYWCZYM” http://agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-45c4f17d-cf95-403b-b0e6-39b669a6ab8d/c/ESnT_2013_3_122to138.pdf

2. Russ McDermott  „Rheo H Blairand the Secrets of Bodybuilding Nutrition” https://pl.scribd.com/document/20725231/Rheo-H-Blair-and-the-Secrets-of-Bodybuilding-Nutrition

3. Arun Sharma, S. Amarnath, M. Thulasimani, and S. Ramaswamy „Artificial sweeteners as a sugar substitute: Are they really safe?” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4899993/

4. Anna Czajkowska, Beata Bartodziejska „Ocena zawartości cyklaminianu sodu w napojach bezalkoholowych”https://www.researchgate.net/publication/280078001_Ocena_zawartosci_cyklaminianu_sodu_w_napojach_bezalkoholowych

5. Sharp MH1, Lowery RP1, Shields KA2, Lane JR2, Gray JL2, Partl JM2, Hayes DW2, Wilson GJ3, Hollmer CA2, Minivich JR2, Wilson JM1. “The Effects of Beef, Chicken, or Whey Protein After Workout on Body Composition and Muscle Performance”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28399016

6. „The Secret of Rheo H. Blair’s Protein Powder” https://physicalculturestudy.com/2016/06/22/the-secret-of-rheo-h-blairs-protein-powder/