Witaminy z grupy B stanowią bardzo interesujący z punktu widzenia fizjologii obiekt badań. Każda z nich reguluje dziesiątki jak nie setki przemian enzymatycznych. Zbiorczo mówi się, że witaminy B kontrolują metabolizm energetyczny i wytwarzanie związków aktywnych biologicznie, które wpływają na codzienne samopoczucie i poziom tak zwanej energii / witalności. Warto jednak wiedzieć, że jest to zaledwie wierzchołek góry lodowej, jeśli chodzi o opis biologicznych właściwości tych związków.
Witaminy B na problemy krwiotwórcze
Grupa witamin zwana zbiorczo witaminami B często kojarzona jest z działaniem ograniczającym ryzyko wystąpienia anemii. Kilka z nich w istotny sposób wspiera metabolizm żelaza oraz funkcjonowanie układu krwiotwórczego, a ich niedobór obserwowany jest w ciężkich przypadkach niedożywienia i pogorszenia stanu zdrowia.
Szczególnie ważne w kontekście zapobiegania i leczenia anemii są witaminy B12 (kobalamina), ale również B6 i B9 (czyli pirydoksyna oraz kwas foliowy). Są to czynniki, które uczestniczą w wytwarzaniu czerwonych krwinek. Krwinki te biorą aktywny udział w transportowaniu tlenu z płuc do tkanek.
Witaminy B na problemy ze stresem
Zespół związków, który określa się jako witaminy B, ceniony jest również ze względu na swoje właściwości biosyntetyczne, czyli pozwalające na udział w wytwarzaniu w organizmie różnych związków aktywnych biologicznie. Wybrane związki modulują syntezę m.in. neuroprzekaźników z grupy monoamin, czyli dopaminy, serotoniny oraz adrenaliny. W uproszczeniu mówi się, że związki te powiązane są odpowiednio z: motywacją, satysfakcją oraz mobilizacją sił. Regulacja ich poziomów w układzie nerwowym może być pomocna w regulacji m.in. nastroju czy odporności na stres i zmęczenie.
Dodatkowo na układ nerwowy działać może cholina, która kiedyś uważana była za jedną z witamin B, a obecnie często dodawana jest do preparatów zawierających cały kompleks B. Jest ona elementem neuroprzekaźnika acetylocholiny, która wpływa na pamięć oraz przewodzenie sygnałów z mózgu do mięśni.
Witaminy B na problemy z krążeniem
Witaminy z grupy B wpływają na krążenie krwi po organizmie nie tylko poprzez regulację wytwarzania krwinek. Otóż niektóre z nich uczestniczą w metabolizmie substancji zwanej homocysteiną, której nadmiary powstają na skutek nieprawidłowego przetwarzania aminokwasu metioniny. Wysoki poziom homocysteiny w organizmie należy do wskaźników zwiększonej podatności na choroby układu sercowo-naczyniowego, a także demencji. Może ona bowiem uszkadzać komórki śródbłonkowe, które regulują elastyczność naczyń krwionośnych. Obniżająco na metabolizm homocysteiny wpływają witaminy: B2, B6, B9, B12, a także wspomniana wcześniej cholina.
Suplementowanie diety witaminami B
Niektóre z witamin z grupy B nie są tak łatwo dostępne w diecie, jak pozostałe. Najlepszym przykładem jest tu witamina B12, która jest „ekskluzywna” dla produktów takich jak podroby, mięsa, ryby czy przetwory mleczne. Wchłanianie witaminy B12 jest dodatkowo ograniczane przez „zdolności przerobowe” czynnika w układzie pokarmowym (tzw. czynnika wewnętrznego), który po związaniu się z kobalaminą dopiero czyni ją użyteczną dla organizmu. Przez to niektóre osoby spożywając dobrze zbilansowaną dietę, mogą mieć niekiedy problemy ze stanem odżywienia i potrzebować dodatkowej suplementacji.
Największym ułatwieniem we wchłanianiu witamin do organizmu jest stosowanie preparatów, w których pojawiają się metylowane formy chemiczne. Dobrym przykładem jest metylokobalamina, czyli wersja witaminy B12, która zapewnia optymalną biodostępność i bioaktywność.
Źródła:
- Young LM, Pipingas A, White DJ, Gauci S, Scholey A. A Systematic Review and Meta-Analysis of B Vitamin Supplementation on Depressive Symptoms, Anxiety, and Stress: Effects on Healthy and 'At-Risk' Individuals. Nutrients. 2019 Sep 16;11(9):2232. doi: 10.3390/nu11092232. PMID: 31527485; PMCID: PMC6770181.
- Dawson SL, Bowe SJ, Crowe TC. A combination of omega-3 fatty acids, folic acid and B-group vitamins is superior at lowering homocysteine than omega-3 alone: A meta-analysis. Nutr Res. 2016 Jun;36(6):499-508. doi: 10.1016/j.nutres.2016.03.010. Epub 2016 Apr 1. PMID: 27188895.
