Niedawno, w pewnej nowej publikacji autor zasugerował, iż nie należy podawać witaminy C u ludzi w środowisku gorącym, ponieważ wywołuje to braki witaminy B12 i awitaminozę. Niestety, autor jest nieznany, ponieważ jest to rodzaj zbioru tekstów prawdopodobnie różnych twórców.
Kontrowersyjny duet
Oryginalny cytat: "Zaleca się wzbogacenie jadłospisów w produkty zawierające duże ilości witaminy C bądź też suplementację diety preparatami ją zawierającymi. Suplementacja racji pokarmowych witaminą C w żywieniu ludzi żyjących i pracujących w warunkach środowiska gorącego nie powinna przekraczać 250 mg, ponieważ wyższe dawki mogą ograniczać przyswajanie witaminy B12 i powodować objawy awitaminozy."
Czy witamina C niszczy witaminę B12?
W latach 1974 r. Herbert i Jacob zasugerowali, że spożycie megadawek kwasu L-askorbinowego może wywoływać niedobory witaminy B12. Mechanizm miał dotyczyć niszczenia kobalaminy podczas transportu przez przewód pokarmowy, być może także przechowywania witaminy B12 w tkankach. Być może wyjaśnienie zagadki jest bardzo proste, askorbinian może zakłócać badanie poziomu witaminy B12, o ile nie zmodyfikuje się próby (przynajmniej w ujęciu historycznym, bo trochę się w tej materii zmieniło).
Co na ten temat mówią naukowcy?
Marcus i in. stwierdzili, że zniszczenie witaminy B12 w ustroju przez askorbinian jest wysoce nieprawdopodobne, ponieważ witamina C nie wykazywała wpływu na witaminę B12 znajdującą się w pożywieniu, ani na jej stężenie we krwi, gdy dokonywano pomiarów w temperaturze pokojowej. U zwierząt nie stwierdzono wpływu nawet dużych dawek kwasu L-askorbinowego na stężenie witaminy B12 we krwi i w wątrobie.
Może się też okazać, że niestabilne są tylko niektóre formy witaminy B12. Np. w 1952 r. wykazano, iż akwakobalamina może być niszczona przez kwas L-askorbinowy, ale w tych samych warunkach cyjanokobalamina jest stabilna. Akwakobalamina podlega redukcji nawet przez najlżejsze środki mające taką charakterystykę.
Podobnie jak cyjanokobalamina adenozylokobalamina i metylkobalamina są stabilne nawet w wysokich temperaturach, nie stwierdzono zmian w trakcie ogrzewania roztworów wodnych tych substancji przez 5 h w temperaturze 94°C. Z kolei adenozylokobalamina i metylkobalamina są wyjątkowo wrażliwe na światło.
Podsumowując, jest mało prawdopodobne, iż nawet megadawki witaminy C zniszczą zasoby witaminy B12 we krwi i składowanej w ustroju zdrowych osób. Mogą mieć wpływ na osoby chore z powodu jednego lub więcej błędów w metabolizmie witaminy B12. Jest to zjawisko na tyle rzadkie, iż możemy je pominąć w dalszych rozważaniach.
Jest bardzo dziwnym zjawiskiem, iż autor publikacji wydanej w 2023 r. nie sięgnął po badanie z 1980 r. podsumowujące i wyjaśniające opisane kwestie. Jakby tego było mało, takich danych opublikowanych w późniejszych latach jest znacznie więcej.
Naukowcy twierdzą, że witamina C może mieć wpływ na niektóre formy witaminy B12 i wydzielanie czynnika wewnętrznego niezbędnego do wchłaniania witaminy B12. Jednak podkreślają, że witamina B12 tak szybko łączy się z czynnikiem wewnętrznym, iż hydroksykobalamina może się wchłaniać bez przeszkód. W rezultacie jednoczesne spożycie 1 g kwasu askorbinowego nie ma wpływu na wchłanianie hydroksykobalaminy.
Paradoksalnie, wchłanianie cyjanokobalaminy, najbardziej stabilnego analogu B12, którego nie można znaleźć w diecie, jest nieznacznie zwiększone przez kwas askorbinowy.
Kogo może dotyczyć problem niedoboru witaminy B12?
Nie wykazano, iż witamina C ma wpływ na wchłanianie B12 i na dodatek, nawet gdyby takie zjawisko występowało, to w organizmie są potężne, wieloletnie zapasy B12. Z tego powodu niedobory witaminy B12 w populacji są rzadko spotykane, częściej dotyczą osób wyniszczonych, przewlekle chorych, w podeszłym wieku, mających niewłaściwą dietę, wykazujących zaburzenia wchłaniania witaminy B12. W skali populacji nie jest to często spotykany problem. Może dotyczyć osoby stosujące diety wegańskie lub inne, skrajne modele odżywiania.
Gdyby witamina C tak szybko wpływała na wchłanianie witaminy B12 i na dodatek niszczyła jej zasoby w ustroju, to niedobory byłyby powszechne, ponieważ setki tysięcy ludzi suplementują witaminę C (ze względu na jej wpływ na układ odpornościowy, kortyzol, syntezę kolagenu itd.).
Podsumowanie
Naukowcy już w latach 80. XX wieku przeprowadzili badania dotyczące składowania witaminy B12 w ustroju. Stwierdzili, iż nawet przyjmowanie 2 g witaminy C dziennie nie wpływa na zapasy witaminy B12 w ustroju. Nie należy wierzyć we wszystko, o czym przeczyta się w sieci, a nawet w publikacjach. Często autorzy bazują na nieaktualnych (mających kilkadziesiąt lat) lub źle przeprowadzonych badaniach. Spotyka się też wyciąganie cytatów, przez co prawda jest fałszowana.
Referencje:
Hogenkamp, H. P. C. (1980). The interaction between vitamin B12 and vitamin C. The American Journal of Clinical Nutrition, 33(1), 1-3.
Watson WS, Vallance BD, Muir MM, Hume R. The effect of megadose ascorbic acid ingestion on the absorption and retention of vitamin B12 in man. Scott Med J. 1982 Jul;27(3):240-3. doi: 10.1177/003693308202700309. PMID: 7112085.
Allen LH1. How common is vitamin B-12 deficiency? https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19116323
ROBERT C. OH, CPT, MC, USA, U.S., Army Health Clinic, Darmstadt, Germany DAVID L. BROWN, MAJ, MC, USA, Madigan Army Medical Center, Fort Lewis, Washington Vitamin B12 Deficiency https://www.aafp.org/afp/2003/0301/p979.html
E. Mutschler Farmakologia i toksykologia, WYDANIE III
Alex Ankar; Anil Kumar. Vitamin B12 Deficiency (Cobalamin) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441923/
Fiona O’Leary and Samir Samman Vitamin B12 in Health and Disease https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3257642/
