Betaina posiada wiele ciekawych właściwości, mimo to nie wydaje się być zbyt znana wśród bywalców klubów fitness. Większość  nie analizuje składu produktów, a od wielu lat betaina bywa częstym składnikiem preparatów przedtreningowych.

Często zdarza się, że „niszowe” suplementy diety mogą zaskoczyć nas swoim potencjałem. Tak np. jest z dostarczaniem potasu i magnezu - cena kuracji znikoma, efekty odczuwalne od pierwszej dawki.

betaina

Do czego może się przydać betaina?

Betaina a wątroba

Potwierdzono, że suplementacja betainą pozwala na osiągnięcie wyższego stężenia S-adenozylometioniny w wątrobie i chroni ten narząd przed stłuszczeniem wywołanym etanolem. Na dodatek,  suplementacja betainą częściowo odwróciła stłuszczenie po zaprzestaniu podawania etanolu. Okazało się też, że jeśli równolegle podawano alkohol i betainę, to wątroba była mniej stłuszczona, w porównaniu do grupy, która otrzymywała sam alkohol.

W badaniach wykazano, iż stłuszczeniu wywołanemu alkoholem etylowym towarzyszy obniżenie poziomu S-adenozylometioniny (SAM) w wątrobie. SAM jest źródłem dla tworzenia się zredukowanego glutationu (GSH). Ten rodzaj glutationu zapewnia ochronę komórek przed toksycznym stresem oksydacyjnym. Do najważniejszych funkcji biologicznych GSH należy detoksykacja wolnych rodników, elektrofilowych ksenobiotyków i kancerogenów oraz utrzymywanie prawidłowej struktury i funkcji białek. Czyli w skrócie, glutation chroni przed utlenianiem, związkami rakotwórczymi i pozwala zachować funkcjonowanie białek. A podawanie betainy pomaga zwiększyć ilość zredukowanego glutationu.

Betaina a wydolność

Betaina może poprawić wyniki sportowe, ponieważ dodanie jej do napoju zawierającego węglowodany i elektrolity skutkowało wydłużeniem czasu sprintu do wyczerpania. Czyli ma ona wpływ na metabolizm. Betaina uczestniczy w tworzeniu się kreatyny (kwasu metyloguanidynooctowego). Betaina może dostarczać grupę metylową dla guanidynooctanu poprzez metioninę, do tworzenia kreatyny. Przeniesienie grupy guanidynowej z argininy na glicynę formującą guanidynooctan (glikocyjaminę), zachodzi w nerce. Drugi etap syntezy kreatyny w wątrobie wiąże się z metylacją guanidynooctanu, w czym uczestniczy betaina.

betaina wydolność

Kreatyny i jej wpływu na ustrój raczej nikomu nie trzeba przedstawiać. Można powiedzieć, że betaina jest kluczowym związkiem dla powstawania kreatyny w ustroju.

Więcej na ten temat w artykule: S. Ambroziak „Betaina-Matka Kreatyny”.

Betaina a stężenie homocysteiny

Homocysteina jest markerem stanu zapalnego w ustroju. Można ją zdiagnozować samodzielnie, tak samo np. stężenie IL-6, białka C-reaktywnego (CRP) czy liczby leukocytów. Homocysteina jest aminokwasem pośrednim powstającym podczas metabolizmu metioniny. Według obecnej wiedzy naukowej jest niezależnym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca, choroby naczyń mózgowych (np. niedokrwienny udar mózgu), tętnic obwodowych i zakrzepicy żylnej.

Homocysteina:

  • ma wpływ na występowanie np. niedokrwiennego udaru mózgu
  • wywołuje stres oksydacyjny np. wpływając na przemiany lipidów 
  • może powodować dysfunkcje w kodzie genetycznym 
  • obniża stężenie adenozyny => zwiększa agregację płytek krwi => ryzyko zakrzepowo-zatorowe
  • zmniejsza syntezę tlenku azotu (NO)
  • zwiększa syntezę tromboksanu, z kolei tromboksan wywołuje skurcz np. uszkodzonych naczyń krwionośnych oraz agregację płytek krwi
  • powoduje odkładanie się LDL w obrębie naczyń wieńcowych, najprawdopodobniej ma wpływ na proces miażdżycowy
  • zaburza procesy krzepnięcia
  • ma wpływ na rozwój miażdżycy naczyń nerkowych w nadciśnieniu
  • prawdopodobnie ma swój udział w chorobach przebiegających z otępieniem (np. choroba Alzheimera)

Betaina podawana w dawce 3 g dziennie (lub większej) silnie zmniejsza stężenie homocysteiny. Efekt jest obserwowany już po podaniu pojedynczej dawki. Spadek wynosi około 10% u osób z prawidłowym poziomem homocysteiny. U osób z podwyższonym stężeniem homocysteiny podawanie betainy może zaowocować spadkiem wynoszącym nawet 20-40%.

Betaina a układ sercowo-naczyniowy

W serii badań wykazano, że połączenie betainy i guanidynooctanu (glikocyjaminy) poprawia funkcjonowanie osób z chorobami przewlekłymi, w tym z chorobami serca, bez toksycznego wpływu na ustrój. Suplementacja prowadziła do poprawy samopoczucia, odczuwania mniejszego zmęczenia, większej siły i wytrzymałości oraz… pojawienia się pragnienia pracy fizycznej i umysłowej. U osób z miażdżycą, chorobą reumatyczną lub zastoinową niewydolnością serca, nastąpiła poprawa czynności serca. Pacjenci przybierali na wadze (poprawił się bilans azotowy), zgłaszali zmniejszenie dolegliwości ze strony astmy i stawów, zwiększenie libido. Osoby z nadciśnieniem zgłaszały przejściowe obniżenie ciśnienia krwi. Poprawiała się tolerancja glukozy u diabetyków i osób wolnych od cukrzycy.

Sprawdzano również działanie betainy u zwierząt z doświadczalnie wywołaną miażdżycą tętnic. Okazało się, że suplementacja betainą zmniejszała stężenie cholesterolu, β-lipoprotein, całkowitych lipidów w surowicy oraz całkowitego cholesterolu i triacylogliceroli w wątrobie (w innych badaniach wykazano, iż betaina może mieć wpływ na zmniejszenie stłuszczenia wątroby indukowanego np. etanolem).

Dawkowanie betainy: od 2 do 6 gramów dziennie, w 2 dawkach podzielonych. Dawka 500 mg przynosi niewielkie efekty. Wydaje się, iż minimalna aktywna ilość to 1 g dziennie.

Referencje:

Stuart AS Craig „Betaine in human nutrition” https://academic.oup.com/ajcn/article/80/3/539/4690529

https://examine.com/supplements/trimethylglycine/

Anthony J. Barak „The Effect of Betaine in Reversing Alcoholic Steatosis” https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1530-0277.1997.tb04259.x

http://www.wbc.poznan.pl/Content/234350/PDF/index.pdf

S. Ambroziak „Betaina-Matka Kreatyny” http://slawomirambroziak.pl/legalne-anaboliki/betaina-matka-kreatyny/

Kathleen Deska PAGANA, Timothy J. PAGANA „Testy laboratoryjne i badania diagnostyczne w medycynie”

Marek Naruszewicz „Homocysteina jako czynnik ryzyka chorób cywilizacyjnych; w jakich przypadkach konieczne jest jej oznaczanie?” https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12076/9954

Hartgens F, Kuipers “Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes”. H Sports Med. 2004; 34(8):513-54.

“Hiperhomocysteinemia — ważny czynnik ryzyka udaru mózgu”, Hyperhomocysteinemia — important risk factor for ischemic stroke https://journals.viamedica.pl/um/article/download/33741/24783

Hoorak Poorzand,1 Reza Jafarzadeh Esfehani,2 Peyman Hosseinzadeh,1 and Mohammad Vojdanparast “Acute myocardial infarction in a young male wrestler: A case report” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4738047/

Komentarze (0)