Co to jest koenzym Q10 ?

Koenzym Q10, nazywany wymiennie ubichinonem lub ubichinolem (w zależności od tego, czy mówimy o jego formie utlenionej, czy zredukowanej), jest związkiem aktywnym biologicznie z chemicznej grupy chinonów. Ponieważ chinony występują często w połączeniu z tzw. jednostkami izoprenowymi, a ubichinon przyłącza 10 takich jednostek, dlatego właśnie pojawia się w jego nazwie symbol Q10.

Koenzym Q10 zaliczany jest najczęściej do tzw. czynników witaminopodobnych, co oznacza, że wprawdzie może być syntetyzowany we wnętrzu naszego organizmu, to jednak organizm nasz korzysta też chętnie z jego źródeł zewnętrznych, takich jak pożywienie lub suplementy diety. Jego wewnątrzustrojowa synteza, która jest bardzo skomplikowana i obejmuje co najmniej 10 szlaków enzymatycznych, może być bowiem niewystarczająca do pokrycia podstawowego zapotrzebowania, przede wszystkim w szczególnych sytuacjach życiowych, takich jak przykładowo nadmierny wysiłek fizyczny lub choroba układu krążenia. A ponieważ produkcja koenzymu Q10 przebiega na szlaku syntezy cholesterolu, dlatego też jest poważnie hamowana na skutek przyjmowania leków przeciwcholesterolowych. 

Koenzym Q10 jest w pierwszej kolejności elementem łańcucha oddechowego – systemu wytwarzającego biologiczną energię użyteczną w mitochondriach, w związku z czym jego główną funkcją biologiczną jest udział w procesach energetycznych, odpowiedzialnych z kolei za utrzymanie funkcji życiowych wszystkich narządów i tkanek, ale szczególnie tych, które wymagają największych nakładów energetycznych, czyli mózgu, serca i mięśni szkieletowych. Koenzym Q10 jest też bardzo aktywnym i uniwersalnym (ubichinon oznacza w wolnym tłumaczeniu „wszędobylski”) antyoksydantem, eliminującym z tkanek potencjalnie szkodliwy nadmiar wolnych rodników tlenowych oraz innych reaktywnych form tlenu. Koenzym Q10 wykazuje ponadto aktywność przeciwzapalną.

koenzym q10

Kto odniesie korzyści?

Ponieważ wysiłek fizyczny zwiększa zapotrzebowanie organizmu na koenzym Q10, dlatego korzyści z jego suplementacji odniosą bez wątpienia ludzie obarczeni ciężką pracą, m.in. osoby ćwiczące rekreacyjnie oraz sportowcy wyczynowi. Jak dowodzą badania, wspomaganie wysiłku sportowego suplementami koenzymu Q10 nie tylko sprzyja rozwojowi wydolności tlenowej, ale również masy i siły mięśni.

Ponieważ sprawność wewnątrzustrojowej syntezy ubichinonu spada wraz z wiekiem (i to poczynając już od 20 roku życia), dlatego kolejną grupą odnoszącą korzyści z suplementacji koenzymu Q10 są osoby starsze, szczególnie dbające o sprawność układu krążenia, albowiem ubichinon nie tylko poprawia energetykę serca, ale chroni też naczynia krwionośne przed utlenianiem cholesterolu i rozwojem stanu zapalnego, co przeciwdziała z kolei rozwojowi miażdżycy, zakrzepicy i nadciśnienia. Osoby starsze, korzystające z suplementów koenzymu Q10, mogą też liczyć na utrzymanie wysokiej sprawności intelektualnej, albowiem – jak pokazały badania – związek ten poprawia energetykę pracy mózgu i wykazuje tzw. aktywność neuroprotekcyjną, czyli ochronną względem ośrodkowego układu nerwowego.  

W ostatnim czasie specjaliści są zgodni, że suplementacja koenzymu Q10 powinna być zasadniczo obowiązkowa w przypadku stosowania leków przeciwcholesterolowych, które hamują syntezę ubichinonu, albowiem może chronić organizm przed takimi efektami niepożądanymi stosowania tych leków, jak problemy mięśniowe, a szczególnie tzw. rabdomioliza, czyli gremialny rozpad włókien mięśniowych.

Stosowanie i dawkowanie

Wprawdzie możemy wprowadzać do organizmu dodatkowe dawki koenzymu Q10, spożywając ryby i mięso, mogą to być jednak ilości niewystarczające do optymalnej suplementacji, albowiem nie przekraczają zwykle dziennej porcji ok. 5 mg. Wprawdzie brakuje oficjalnych rekomendacji odnośnie do dobowych dawek koenzymu Q10, to jednak zwykle poleca się jego stosowanie w zakresie od 30 do 150 mg dziennie. Za najbardziej racjonalną uznaje się najczęściej dawkę 60 mg stosowaną co najmniej przez kilka miesięcy, albowiem podniesienie poziomu koenzymu Q10 w tkankach do korzystnych wartości wymaga relatywnie długiego czasu suplementacji.   

Na co zwracać uwagę?

W pierwszej kolejności należy zwracać uwagę na to, aby suplementy koenzymu Q10 były przyjmowane w okresie okołoposiłkowym – tuż przed, w trakcie lub zaraz po posiłku zawierającym przynajmniej kilkadziesiąt gramów tłuszczu, albowiem ubichinon jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach, w związku z czym wchłania się dobrze do organizmu i przenika do wszystkich jego struktur jedynie wtedy, gdy jest przyjmowany w obecności tłuszczu pokarmowego. Z uwagi na podobieństwo strukturalne do witaminy K, koenzym Q10 nie powinien być stosowany przez osoby leczone aktualnie środkami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K, takimi jak przykładowo warfaryna.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Koenzym Q10 okazał się też w badaniach bardzo przydatnym suplementem w zmniejszaniu częstotliwości ataków migrenowego bólu głowy. Aktywność antyoksydacyjna koenzymu Q10 jest wykorzystywana również z powodzeniem w kosmetyce. Jak zwykło się uważać, czynnik ten hamuje procesy starzenia się skóry związane z aktywnością wolnych rodników tlenowych, a jednocześnie energizuje skórę, a co za tym idzie - regeneruje i ujędrnia cerę.

Sławomir Ambroziak

Ranking KOENZYM Q10 

Komentarze (0)