Niedawno naukowcy napisali, opierając się na badaniu obejmującemu 143 przypadki nagłej śmierci sercowej (SCD), iż w ciągu 20 lat (od połowy 2002 r. do połowy 2022) znacząco zmniejszyła się ilość nagłych zgonów sercowych wśród sportowców zrzeszonych w „National Collegiate Athletic Association”. Przy tym naukowcy podali, iż zgony z przyczyn innych niż sercowo-naczyniowe pozostały w tym okresie na stabilnym poziomie.

Częstość występowania SCD
Częstość występowania SCD była wyższa w niektórych grupach sportowców, szczególnie wśród koszykarzy płci męskiej I ligi. Ogólnie rzecz biorąc, prawdopodobieństwo wystąpienia SCD było większe u sportowców płci męskiej lub rasy czarnej niż odpowiednio u sportowców rasy białej, lub kobiet. Połowa zgonów była związana z wysiłkiem fizycznym, a żadnego z nich nie przypisywano zapaleniu mięśnia sercowego wywołanego przez Covid-19.
„Konieczne jest podjęcie pracy mającej na celu ulepszenie badań przesiewowych układu sercowo-naczyniowego, stratyfikację ryzyka, plany działań w sytuacjach awaryjnych, dostępność automatycznych defibrylatorów zewnętrznych oraz szkolenia w zakresie resuscytacji krążeniowo-oddechowej” – napisali naukowcy w Circulation.
Czy faktycznie umiera mniej kulturystów?
Nie wiemy, czy faktycznie spadła ilość śmierci np. osób uprawiających kulturystykę. Z jednej strony mamy do czynienia ze sportem, który nieodłącznie bywa wiązany z farmakologią, z drugiej, z ignorowaniem stanu zdrowia i łączeniem środków dopingujących z alkoholem, narkotykami, specyficznym trybem życia, silnym przekarmianiem ustroju itd.

Grupa ryzyka - widoczny trend
Poza tym nie udało mi się znaleźć żadnych statystyk dotyczących śmierci amatorsko trenujących kulturystów. Prawdopodobnie nikt nie zbiera takich danych, poza tym przeprowadzenie szczegółowych badań wiąże się z wysokim kosztem (np. badania toksykologiczne, ustalenie zawartości metabolitów różnych związków we krwi, we włosach, w moczu itd.) Niemniej mamy dane dotyczące mniejszej grupy zmarłych zawodników, ale wskazujące na pewien trend.
- Były to osoby w wieku ok. 36 lat, mające 1,82 m wzrostu i ważące średnio 103 kg. Masa serca wynosiła 575 g i była o 73,7% większa niż u modelowego mężczyzny z populacji ogólnej używanego do porównania (575 g w porównaniu z 332 g).
- Podobnie w 100% sekcji zwłok stwierdzono grubość mięśnia sercowego lewej komory wynoszącą 16,3 ± 3,5 mm, czyli 125% więcej niż u osoby z populacji ogólnej, danych normatywnych.
- Częstość występowania przerostu lewej komory wyniosła 100%, poszerzenie komór wyniosło 33%.
- 67% zawodników sięgało po sterydy (to nie znaczy, że reszta też czegoś nie brała, środki dopingujące są niezwykle rozbudowaną grupą, nie wszystkie da się łatwo wykryć pośmiertnie).
- 100% zmarłych miała w domu sterydy anaboliczno-androgenne lub inne środki.
- 80% zawodników miało miażdżycę, a u 60% tych denatów zidentyfikowano w badaniach toksykologicznych stosowanie sterydów anaboliczno-androgennych lub innych środków.
- Przyczyny śmierci zgłoszone przez koronerów obejmowały chorobę serca, kardiomiopatię wywołaną steroidami, nagłą arytmię serca i przerost lewej komory.
Nadciśnienie źródłem problemów?
Najprostszym wyjaśnieniem przerostu serca u kulturystów jest wysiłek fizyczny, ale też nadciśnienie wywołane farmakologią. Wiemy, iż wiele środków stosowanych przez zawodników powoduje nadciśnienie, ono sprzyja przebudowie serca (najpierw lewej komory, później prawej komory) i uszkodzeniu nerek. Serce jest pompą i musi bardzo ciężko pracować, by pokonać opór przy większym ciśnieniu.
Ściany zwiększają grubość, przerasta lewa komora. Z czasem mogą pojawić się rozmaite, zróżnicowane zaburzenia. Na dodatek nadciśnienie przyspiesza blokowanie światła naczyń, czyli proces miażdżycowy (związany ze stanem zapalnym, środki dopingujące i niewłaściwa, niezbilansowana dieta mają wpływ na stan zapalny w ustroju).
Sam naturalnie prowadzony trening siłowy przyczynia się do rozrostu serca i pogrubienia ścian, ale w granicach uznawanych za fizjologiczne. Inaczej jest w przypadku osób sięgających po farmakologię.
Podsumowując
Prawdopodobnie spadła ilość śmierci młodych sportowców w krajach, w których istnieją rozbudowane programy profilaktyczne, badania przesiewowe. Wątpliwe jest, by zmniejszyła się ilość zgonów kulturystów, tu widać raczej rosnący trend.
Piśmiennictwo:
Harris E. Sudden Cardiac Deaths Have Decreased Among Young Athletes. JAMA. Published online December 06, 2023. doi:10.1001/jama.2023.23513
Escalante G, Darrow D, Ambati VNP, Gwartney DL, Collins R. Dead Bodybuilders Speaking from the Heart: An Analysis of Autopsy Reports of Bodybuilders That Died Prematurely. J Funct Morphol Kinesiol. 2022 Nov 24;7(4):105. doi: 10.3390/jfmk7040105. PMID: 36547651; PMCID: PMC9781327.

Nie wiem, choć się domyślam...