Przez lata w dietetyce najwięcej uwagi poświęcano liczbie spożywanych kalorii oraz całkowitej ilości białka. Najnowsze badania sugerują jednak, że równie istotny może być skład aminokwasowy diety. Naukowcy z University of Southern California sprawdzili, jak zmiana ilości jednego z aminokwasów – metioniny – wpływa na metabolizm, starzenie i skład ciała. Wyniki okazały się na tyle interesujące, że równolegle przeanalizowano również dane żywieniowe ponad 200 tysięcy osób.
Warto jednak podkreślić już na początku, że eksperyment przeprowadzono przede wszystkim na myszach. Oznacza to, że nie można jeszcze stwierdzić, iż podobna dieta będzie działała identycznie u ludzi.
Czym jest metionina?
Metionina należy do aminokwasów egzogennych, czyli takich, które muszą być dostarczane z pożywieniem. Organizm nie potrafi jej sam syntetyzować. Najwięcej metioniny znajduje się przede wszystkim w:
- mięsie
- jajach
- rybach
- nabiale
- niektórych orzechach i nasionach
Produkty roślinne zazwyczaj zawierają jej mniej niż żywność pochodzenia zwierzęcego.
Na czym polegało badanie?
Badacze porównali cztery różne modele żywienia u starszych myszy. Zwierzęta otrzymywały:
- standardową dietę
- dietę zachodnią bogatą w tłuszcz i cukier
- dietę ketogeniczną
- zmodyfikowaną dietę inspirowaną dietą śródziemnomorską o niskiej zawartości białka i niewielkiej ilości metioniny (LDMM)
Celem było sprawdzenie, która strategia najlepiej wpływa na zdrowie w starszym wieku.
Co zaobserwowali naukowcy?
Najlepsze wyniki uzyskano właśnie u myszy żywionych dietą LDMM.
Badacze odnotowali:
- mniejszą ilość tkanki tłuszczowej
- zachowanie masy mięśniowej
- mniejszą kruchość organizmu (frailty)
- lepsze wskaźniki zdrowia metabolicznego
- dłuższy okres życia spędzonego w dobrym zdrowiu (healthspan)
Co ciekawe, zwierzęta jadły nawet więcej pokarmu niż pozostałe grupy i dostarczały podobną liczbę kalorii, mimo to miały mniej tkanki tłuszczowej. Autorzy sugerują, że decydujące znaczenie mogła mieć nie sama ilość białka, lecz odpowiednia zawartość metioniny.
Co pokazały dane dotyczące ludzi?
Drugą częścią projektu była analiza sposobu żywienia ponad 200 tysięcy osób. Zaobserwowano, że osoby spożywające największe ilości białka zwierzęcego częściej chorowały na otyłość oraz cukrzycę typu 2 niż osoby wybierające dietę bardziej roślinną. To jednak bardzo ważne zastrzeżenie – było to badanie obserwacyjne. Oznacza to, że nie można powiedzieć, iż samo ograniczenie mięsa zmniejsza ryzyko tych chorób. Osoby jedzące mniej produktów zwierzęcych mogą jednocześnie prowadzić zdrowszy styl życia, być bardziej aktywne fizycznie czy spożywać więcej warzyw i błonnika.
Czy oznacza to, że trzeba ograniczyć białko?
Nie! Białko pozostaje jednym z najważniejszych składników diety. Przyczynia się do wzrostu i utrzymania masy mięśniowej oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu kości – są to oświadczenia zdrowotne zatwierdzone przez EFSA. Autorzy badania nie zachęcają do eliminacji białka ani produktów zwierzęcych. Zwracają natomiast uwagę, że nadmierna podaż niektórych aminokwasów może wpływać na metabolizm inaczej niż dieta oparta głównie na produktach roślinnych.
Czy dieta śródziemnomorska nadal pozostaje dobrym wyborem?
Tak. Dieta śródziemnomorska od wielu lat jest jedną z najlepiej przebadanych strategii żywieniowych. Opiera się na dużej ilości warzyw, owoców, roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych, oliwy z oliwek, orzechów oraz ryb, przy umiarkowanym spożyciu mięsa.
Nowe badanie wpisuje się w kierunek wcześniejszych obserwacji, ale nie oznacza, że należy kopiować dietę zastosowaną u myszy.
Co planują naukowcy?
Kolejnym etapem mają być kontrolowane badania kliniczne z udziałem ludzi. Dopiero one pozwolą ocenić, czy podobny model żywienia rzeczywiście może poprawiać zdrowie metaboliczne, ograniczać przyrost tkanki tłuszczowej lub wpływać na proces starzenia. Na obecnym etapie wyniki należy traktować jako obiecującą hipotezę wymagającą dalszej weryfikacji.
FAQ
Czy dieta długowieczności została już potwierdzona u ludzi?
Nie. Najważniejsza część badania została przeprowadzona na myszach. Dane dotyczące ludzi pochodzą z analizy obserwacyjnej i nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego.
Czym jest metionina?
To aminokwas egzogenny, który musi być dostarczany z dietą. Najwięcej znajduje się go w mięsie, jajach, rybach i produktach mlecznych.
Czy trzeba ograniczyć mięso po tym badaniu?
Badanie nie stanowi podstawy do takich zaleceń. Pokazuje jedynie kierunek dalszych badań nad rolą aminokwasów w metabolizmie.
Czy można jeść mniej białka, aby schudnąć?
Nie należy celowo ograniczać białka bez uzasadnienia. Białko pomaga utrzymać masę mięśniową i jest ważnym składnikiem prawidłowo zbilansowanej diety.
Czy dieta roślinna zawsze zawiera mniej metioniny?
Przeważnie tak, choć zawartość metioniny zależy od rodzaju spożywanych produktów. Niektóre nasiona i orzechy również dostarczają tego aminokwasu.
Czy jedzenie większej ilości białka zwierzęcego powoduje cukrzycę?
Nie można tego stwierdzić na podstawie tego badania. Analiza wykazała jedynie zależność statystyczną, która nie oznacza, że jedno jest przyczyną drugiego.
Czy można jeść więcej kalorii i jednocześnie tracić tkankę tłuszczową?
W eksperymencie zaobserwowano taki efekt u myszy stosujących określoną dietę. Nie wiadomo jeszcze, czy podobne zjawisko występuje u ludzi.
Jakie praktyczne wnioski można wyciągnąć już dziś?
Najlepiej nadal opierać dietę na produktach mało przetworzonych, dużej ilości warzyw, pełnoziarnistych produktach zbożowych, roślinach strączkowych oraz rybach. Taki model żywienia jest najlepiej udokumentowany naukowo.
Źródło: Methionine-supplemented longevity diet increases growth hormone, GLP-1, and FGF21; reduces frailty; and promotes healthspan https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1550413126002251?via%3Dihub
