Dieta ketogeniczna ponownie znalazła się pod lupą naukowców, tym razem w bardzo ciekawym porównaniu z dietą śródziemnomorską i dietą niskotłuszczową. W randomizowanym badaniu klinicznym opublikowanym w 2026 roku w Cell Metabolism uczestnicy wszystkich trzech grup schudli mniej więcej tyle samo – około 10% początkowej masy ciała. Mimo podobnego spadku masy ciała efekty metaboliczne nie były identyczne. Największą redukcję zawartości tłuszczu w wątrobie zaobserwowano u osób stosujących dietę ketogeniczną.
- Kto uczestniczył w badaniu?
- Jak bardzo różniły się te trzy diety?
- Co z tłuszczem w wątrobie?
- Co działo się z insuliną i glukagonem?
- U części uczestników ustąpiły kryteria stanu przedcukrzycowego
- Czy oznacza to, że keto jest najlepszą dietą?
- Co można wyciągnąć z tego badania?
- FAQ – najczęstsze pytania o dietę ketogeniczną i wyniki badania
To ważne rozróżnienie, ponieważ badacze celowo dopasowywali kaloryczność jadłospisów tak, aby utrata masy ciała była podobna. Dzięki temu mogli lepiej ocenić, czy sama proporcja węglowodanów i tłuszczów może mieć znaczenie niezależnie od odchudzania.
Kto uczestniczył w badaniu?
Do eksperymentu włączono 42 osoby z otyłością, stanem przedcukrzycowym i stłuszczeniem wątroby. Nie była to więc grupa zdrowych, szczupłych osób, lecz uczestnicy obciążeni kilkoma problemami metabolicznymi jednocześnie. Zostali losowo przydzieleni do jednej z trzech diet: ketogenicznej, śródziemnomorskiej lub niskotłuszczowej opartej w dużej mierze na produktach roślinnych.
Badanie było pod tym względem szczególnie dobrze kontrolowane. Naukowcy dostarczali uczestnikom całą żywność, a osoby badane co tydzień spotykały się z dietetykiem. Zmniejszało to jeden z częstych problemów badań żywieniowych, czyli trudność w ustaleniu, czy uczestnicy rzeczywiście przestrzegali zaleconego sposobu żywienia. Interwencja trwała około czterech–pięciu miesięcy, czyli do momentu osiągnięcia mniej więcej 10-procentowej redukcji masy ciała.
Jak bardzo różniły się te trzy diety?
Różnice były duże. W diecie ketogenicznej zaledwie 4% energii pochodziło z węglowodanów, natomiast aż 73% z tłuszczów. Był to więc rzeczywiście bardzo niskowęglowodanowy model żywienia, a nie jedynie niewielkie ograniczenie pieczywa czy słodyczy.
W diecie śródziemnomorskiej węglowodany dostarczały około 50% energii, a tłuszcze 35%. Dieta niskotłuszczowa dostarczała natomiast około 70% energii z węglowodanów i jedynie 15% z tłuszczu. Co istotne, mimo tak odmiennych proporcji makroskładników wszystkie grupy osiągnęły podobną redukcję masy ciała i tkanki tłuszczowej. We wszystkich poprawiła się również wrażliwość na insulinę. Najciekawsze różnice pojawiły się dopiero przy dokładniejszej analizie metabolizmu.
Co z tłuszczem w wątrobie?
Najbardziej efektowny wynik dotyczył stłuszczenia wątroby. W grupie ketogenicznej zawartość tłuszczu w wątrobie zmniejszyła się średnio o 67%. W obu pozostałych grupach redukcja wynosiła około 45%. Nie oznacza to, że dieta ketogeniczna „usunęła 67% wątroby” ani że każdy pacjent osiągnie dokładnie taki rezultat. Chodzi o względne zmniejszenie ilości tłuszczu zgromadzonego w wątrobie względem wartości początkowej w tej konkretnej grupie badanych. Różnica jest tym bardziej interesująca, że uczestnicy wszystkich grup stracili zbliżoną ilość masy ciała. Autorzy badania sugerują więc, że bardzo silne ograniczenie węglowodanów mogło wywołać dodatkowe zmiany metaboliczne wpływające na gospodarkę tłuszczową w wątrobie.
Co działo się z insuliną i glukagonem?
Naukowcy nie ograniczyli się do ważenia uczestników. Przez 24 godziny wielokrotnie pobierali również próbki krwi, analizując zachowanie hormonów i innych parametrów metabolicznych. W grupie ketogenicznej zaobserwowano największy spadek stężenia insuliny oraz największy wzrost glukagonu. Glukagon jest hormonem uczestniczącym m.in. w regulacji dostępności substratów energetycznych i metabolizmu wątrobowego. Autorzy wskazują, że takie zmiany hormonalne mogą częściowo wyjaśniać większą utratę tłuszczu z wątroby.
Interesujące było również to, że mimo wysokiej zawartości tłuszczu w diecie ketogenicznej naukowcy nie zaobserwowali w trakcie tego badania wzrostu stężenia tłuszczów ani cholesterolu we krwi. Pierwszy autor pracy, Max Petersen, określił ten wynik jako jeden z bardziej zaskakujących elementów eksperymentu. Trzeba jednak pamiętać, że badanie trwało tylko kilka miesięcy i obejmowało niewielką grupę uczestników. Na jego podstawie nie można stwierdzić, jak podobny sposób żywienia wpływałby na profil lipidowy po kilku latach ani czy identyczną reakcję obserwowano by u każdej osoby.
U części uczestników ustąpiły kryteria stanu przedcukrzycowego
Drugim szczególnie interesującym wynikiem była zmiana dotycząca prediabetes, czyli stanu przedcukrzycowego. Po zakończeniu interwencji około 50% osób z grupy ketogenicznej nie spełniało już kryteriów stanu przedcukrzycowego. Dla porównania podobną zmianę stwierdzono u około 29% uczestników stosujących dietę śródziemnomorską i u 7% osób z grupy niskotłuszczowej.Nie należy jednak interpretować tych liczb jako dowodu, że dieta ketogeniczna „leczy stan przedcukrzycowy”. Badanie dotyczyło małej liczby osób, wszyscy jednocześnie znacząco schudli, a obserwacja trwała cztery–pięć miesięcy. Nie wiadomo również, ilu uczestników utrzymałoby te wyniki przez kolejne lata.
Czy oznacza to, że keto jest najlepszą dietą?
Nie. Badanie pokazuje coś bardziej precyzyjnego: w tej konkretnej grupie osób z otyłością, stanem przedcukrzycowym i stłuszczeniem wątroby dieta ketogeniczna wywołała większe zmniejszenie tłuszczu wątrobowego niż dwie inne diety przy podobnej utracie masy ciała. Nie oznacza to automatycznie, że keto będzie najlepszą dietą dla osoby zdrowej, sportowca, seniora czy każdego pacjenta z otyłością. Badanie nie odpowiada również na pytanie o wieloletnie bezpieczeństwo i możliwość utrzymania bardzo restrykcyjnej podaży węglowodanów.
Warto także zauważyć, że wszystkie trzy strategie przyniosły korzyści. Uczestnicy tracili tkankę tłuszczową i poprawiali wrażliwość insulinową niezależnie od przydzielonej diety. Redukcja masy ciała sama w sobie pozostawała więc ważnym elementem poprawy zdrowia metabolicznego.
Co można wyciągnąć z tego badania?
Najciekawszy wniosek nie brzmi: „każdy powinien przejść na keto”. Wyniki sugerują raczej, że skład diety może mieć znaczenie również wtedy, gdy porównywane osoby tracą podobną ilość masy ciała. W przypadku określonej grupy pacjentów bardzo silne ograniczenie węglowodanów może wywoływać specyficzne zmiany metaboliczne, których nie można wyjaśnić wyłącznie spadkiem kilogramów.
Jednocześnie 42 uczestników i kilka miesięcy obserwacji to za mało, aby przesądzać o przewadze jednego modelu żywienia w długim terminie. Potrzebne są większe badania, które pokażą nie tylko krótkoterminowe zmiany w wątrobie i gospodarce glukozowej, ale również trwałość efektów, bezpieczeństwo oraz to, jak łatwo pacjentom stosować taki sposób żywienia poza ściśle kontrolowanym eksperymentem.
„Nasze dane sugerują, że jeśli ktoś ma dużą zawartość tłuszczu w wątrobie i stan przedcukrzycowy, ograniczenie spożycia węglowodanów może wywoływać istotne efekty metaboliczne wykraczające poza samą utratę masy ciała.” prof. Samuel Klein, Washington University School of Medicine, autor korespondencyjny badania
FAQ – najczęstsze pytania o dietę ketogeniczną i wyniki badania
O ile dieta ketogeniczna zmniejszyła tłuszcz w wątrobie?
W tym badaniu średnia redukcja wyniosła 67%. W grupie śródziemnomorskiej i niskotłuszczowej było to około 45%.
Czy uczestnicy na keto schudli bardziej?
Nie. To właśnie jeden z najważniejszych elementów eksperymentu. Kaloryczność diet była dostosowywana tak, aby wszystkie grupy straciły około 10% masy ciała.
Ile osób brało udział w badaniu?
W badaniu uczestniczyły 42 osoby z otyłością, stanem przedcukrzycowym i stłuszczeniem wątroby.
Jak długo trwało badanie?
Około czterech–pięciu miesięcy, do momentu osiągnięcia zakładanej około 10-procentowej utraty masy ciała.
Ile węglowodanów zawierała dieta ketogeniczna?
Jedynie około 4% całkowitej energii pochodziło z węglowodanów. Około 73% energii dostarczał tłuszcz.
Czy keto poprawiło stan przedcukrzycowy?
Po zakończeniu interwencji około połowa osób z grupy ketogenicznej nie spełniała już kryteriów stanu przedcukrzycowego. Nie oznacza to jednak, że dieta ketogeniczna jest potwierdzonym sposobem leczenia tej choroby ani że taki efekt wystąpi u każdego.
Czy cholesterol wzrósł na diecie ketogenicznej?
W tym konkretnym, krótkoterminowym badaniu autorzy nie stwierdzili wzrostu stężenia tłuszczów ani cholesterolu we krwi w grupie ketogenicznej. Nie pozwala to jednak przewidzieć wieloletniej reakcji u wszystkich osób.
Czy dieta śródziemnomorska wypadła źle?
Nie. Uczestnicy stosujący dietę śródziemnomorską również schudli, poprawili wrażliwość insulinową i znacząco zmniejszyli zawartość tłuszczu w wątrobie. Keto przyniosło po prostu większą zmianę w niektórych analizowanych parametrach.
Czy na podstawie tego badania warto przejść na keto?
Badanie nie daje podstaw do takiego zalecenia dla całej populacji. Dotyczyło bardzo konkretnej grupy osób z zaburzeniami metabolicznymi i było prowadzone pod ścisłą kontrolą zespołu badawczego. Przy chorobach metabolicznych istotne zmiany diety warto ustalać indywidualnie z lekarzem lub dietetykiem.
Czy dieta ketogeniczna może zastąpić leczenie?
Nie należy wyciągać takiego wniosku z tego badania. Dieta może być elementem postępowania, ale decyzje dotyczące leczenia otyłości, stanu przedcukrzycowego czy stłuszczenia wątroby powinny uwzględniać cały stan zdrowia pacjenta.
Źródła:
- Effect of diet macronutrient content on the cardiometabolic response to weight loss: A randomized clinical trial https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1550413126002937?via%3Dihub
- Keto diet cut liver fat by 67% in a clinical trial https://www.sciencedaily.com/releases/2026/08/260828082327.htm
