Tuńczyk: fontanna metali ciężkich?

U szczytu łańcucha pokarmowego metylortęć koncentruje się w rybach, w tym w: halibucie, makreli, marlinie, rekinie, mieczniku i tuńczyku.

W jednym z badań określono ilość rtęci i metylortęci w tkance mięśniowej tuńczyków złowionych w Morzu Śródziemnym, w celu ustalenia, czy stężenia przekraczają najwyższy dopuszczalny poziom decyzją Komisji Europejskiej.

Wyniki

78.6% próbek tuńczyka białego i 61.1% tuńczyka pospolitego miało więcej rtęci, niż wynosi maksymalne dopuszczalne stężenie.

To nie wszystko. W innych badaniach ryby miały w mięsie stężenia rtęci, które dziesięciokrotnie przekraczały ustalone przez KE normy!

Czy rtęć jest pożądanym składnikiem diety człowieka?

Ciężko ją uznać za pożyteczną. W literaturze opisane są przypadki prób samobójczych przy użyciu rtęci. Uważa się ją za jedną z najgorszych trucizn. Dawka śmiertelna wynosi od 0.2 do 1 g rtęci (mówimy o zatruciu sublimatem lub cyjankiem rtęci, nie o rtęci, którą można wykryć w mięsie ryb).

Niemniej rtęć wywołuje uszkodzenia układu nerwowego, ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, wymioty, wstrząs, bezmocz, drżenia, pobudzenie, bezsenność, ślinotok, nerczycę.

tuńczyk rtęć

W słynnym wypadku w Minamata w Japonii nastąpił bezpośredni zrzut metylortęci do środowiska. Narażenie na wspomnianą toksynę może powodować parestezje neurologiczne, ataksję, dyzartrię, wady słuchu i śmierć. Udokumentowano opóźnienia rozwojowe u dzieci urodzonych przez matki narażone na działanie metylortęci.

Poza bezpośrednią ekspozycją na metylortęć, skażenie ustroju może nastąpić wskutek występowania metylortęci w środowisku. Tolerancja rtęci zależy jednak od tego, czy rtęć została „dodana”, to znaczy, czy obecność rtęci pochodziła wskutek oddziaływania człowieka (tj. ryby złowione na obszarze znanym z skażenia rtęcią) czy jest naturalnie występującą substancją w środowisku.

Jak bardzo skażone są ryby?

Istnieją również duże wątpliwości odnośnie ryb pochodzących z hodowli. Teoretycznie mogą być one zdrowe. W praktyce wiele śledztw dziennikarskich i związanych z nimi materiałów filmowych sugeruje, iż nic się nie marnuje. Wiele ryb jest odżywianych przy wykorzystaniu wątpliwej jakości karmy (np. z ryb, które mogły wchłonąć masę metali ciężkich). Uwaga - rtęć i selen to nie jedyny problem. 1 kg pożywienia zawierający 1 μg Pb powoduje wzrost stężenia Pb we krwi o 0,4 μg/L u ludzi dorosłych, zaś u dzieci jest to wzrost o 1,6 μg.

Ryby:

  • jedzone w Polsce zawierały maksymalnie 0,155 mg ołowiu na kg ryby, 0.0196 mg kadmu na kg ryby,
  • z Hiszpanii (tuńczyki) dostarczały 0.013 mg ołowiu na kg ryby, nawet 7.85 mg arsenu na kg ryby i 0.045 mg kadmu na kg ryby - źródło,
  • z Iranu zawierały maksymalnie 0.98 mg ołowiu na kg ryby oraz 0.46 mg rtęci na kg ryby,
  • tuńczyki puszkowane z Libii zawierały nawet 0.6 mg ołowiu na kg ryby (średnio 0,239 mg / kg) oraz nawet ~3.3 mg rtęci na kg ryby (średnio 1.185 mg /kg),
  • z Meksyku zawierały maksymalnie 4.2 mg ołowiu na kg ryby, 0.235 mg kadmu na kg ryby oraz ~0.74 mg rtęci na kg ryby,
  • złowione w Chinach miały znaczną zawartość metali ciężkich: kosatka pstra, czyli skrzypiąca, miała dużo arsenu, kadmu i ołowiu, karaś chiński oraz s. curriculum składowały miedź, żelazo, mangan i cynk.

Zjedzenie jednej puszki tuńczyka (125 g) o zawartości ołowiu szacowanej na 4.2 mg na kg, pochodzącej od podejrzanego wytwórcy, dostarcza 0.525 mg ołowiu. Taki sam problem stanowi rtęć. Naukowcy oszacowali, iż zjedzenie w tygodniu 4 puszek po 540 g tuńczyka może spowodować przekroczenie miesięcznej normy spożycia rtęci o 100%.

Tylko w cytowanych badaniach łączna zawartość rtęci i metylortęci wynosiła tylko 519 µg na kg ryby (0.519 mg na kg), a zdarzały się przypadki, gdy stężenie rtęci wynosiło 3.3 mg (np. ryby z Libii). Czyli potrzeba już tylko około 339 g tuńczyka, który jest mocniej skażony, aby przekroczyć miesięczną normę spożycia rtęci o 100%!

Jak działa ołów i co wywołuje u człowieka?

  • obniżenie szybkości przewodzenia we włóknach ruchowych wolnoprzewodzących,
  • obniżenie liczby plemników,
  • obniżenie szybkości przewodzenia w nerwach obwodowych,
  • nasilone objawy z ośrodkowego układu nerwowego,
  • zmniejszenie poziomu hemoglobiny i ilości erytrocytów,
  • toksyczne działanie na kanaliki nerkowe,
  • encefalopatię ołowiczą,
  • kolkę ołowiczą,
  • przewlekłą nefropatię,
  • drgawki padaczkopodobne,
  • zaburzenia psychiczne,
  • zmiany w krwinkach czerwonych (zasadowo-nakrapiane) i erytroblastach (zasadowo-nakrapiane w szpiku kostnym).

Zamiast zakończenia: w świeżutkich badaniach z września 2019 r. wykazano, iż osoby jedzące 3 lub więcej porcji tuńczyka tygodniowo, miały podwyższone stężenie rtęci we włosach (ponad 300%), w porównaniu do osób niejedzących tuńczyka . 7% osób uczestniczących w badaniu jadło ponad 20 porcji tuńczyka tygodniowo. U tych ludzi stężenie rtęci we włosach było wyższe o 809%, w porównaniu do osób nie jedzących tuńczyka! Stężenie przekraczało >1 µg/g włosów.

Istnieje wiele wątpliwości odnośnie ryb pływających w Morzu Bałtyckim oraz pochodzących z różnych części świata, także tych hodowlanych. Dane pochodzące z Polski są zaskakująco optymistyczne, co nie napawa mnie nadzieją.

Referencje:

Storelli MM1, Stuffler RG, Marcotrigiano GO. “Total and methylmercury residues in tuna-fish from the Mediterranean sea” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12227935

Carrington C., Bolger M. An Exposure Assessment for Methylmercury from Seafood for Consumers in the United States. Available online: http://www.fda.gov/downloads/Food/FoodSafety/Product-SpecificInformation/Seafood/FoodbornePathogensContaminants/Methylmercury/UCM114740.pdf.

Hutt P.B., Merrill R.A., Grossman L.W. Food and Drug Law. 3rd. Foundation Press; New York, NY, USA: 2007. p. 369.

Houpt KA1, Essick LA, Shaw EB, Alo DK, Gilmartin JE, Gutenmann WH, Littman CB, Lisk DJ.

„A tuna fish diet influences cat behavior.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3385793

Shiramizu M, Yamaguchi S, Kaku S. [Health effect of long-term diet mercury contaminated tuna. Part II. Accumulation and retention of mercury and selenium in organs and clinical symptoms (author's transl)].

Cappon CJ, Smith JC. „Chemical form and distribution of mercury and selenium in canned tuna.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7185899

Murata Y1, Finkelstein DB2, Lamborg CH3, Finkelstein ME1. „Tuna Consumption, Mercury Exposure, and Knowledge about Mercury Exposure Risk from Tuna Consumption in University Students.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31189023

Ghasem Zolfaghari „Risk assessment of mercury and lead in fish species from Iranian international wetlands” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6065159/

Myrna Nevárez,1 Luz O. Leal,1,* and Myriam Moreno „Estimation of Seasonal Risk Caused by the Intake of Lead, Mercury and Cadmium through Freshwater Fish Consumption from Urban Water Reservoirs in Arid Areas of Northern Mexico” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4344694/

Anna Winiarska-Mieczan,corresponding author1 Mariusz Florek,2 Małgorzata Kwiecień,1 Katarzyna Kwiatkowska,1 and Robert Krusiński „Cadmium and Lead Content in Chosen Commercial Fishery Products Consumed in Poland and Risk Estimations on Fish Consumption” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5838125/

S.K. Abolghait and A.M. Garbaj „Determination of cadmium, lead and mercury residual levels in meat of canned light tuna (Katsuwonus pelamis and Thunnus albacares) and fresh little tunny (Euthynnus alletteratus) in Libya” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4663797/

Núñez R1, García MÁ1, Alonso J1, Melgar MJ2. „Arsenic, cadmium and lead in fresh and processed tuna marketed in Galicia (NW Spain): Risk assessment of dietary exposure.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29426155

de Paiva EL1, Morgano MA1, Milani RF1. „Cadmium, lead, tin, total mercury, and methylmercury in canned tuna commercialised in São Paulo, Brazil.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28350272

Komentarze (2)
Marcin44

Już dawno nie kupuję tuńczyka ze względu właśnie na zawartość rtęci.

0
Havoc35

"Naukowcy oszacowali, iż zjedzenie w tygodniu 4 puszek po 540 g tuńczyka może spowodować przekroczenie miesięcznej normy spożycia rtęci o 100%."

4 puszki tygodniowo, czyli ~16 miesięcznie, no to ciężko się czymś nie zatruć. Ale trzymając się mniejszych ilości np. 2 puszek tygodniowo lub po prostu nie przekraczając ilości 8 miesięcznie, nie powinno być problemów. Bo przy obecnym zatruciu żywności różna chemią i dodatkami, ciężko nie zatruć organizmu jedząc coś w tak dużych ilościach. Jeszcze kiedy mówimy o 540g w jednej puszcze (jeżeli dobrze zrozumiałem). Mimo wszystko z tuńczykiem jest tak samo jak z mlekiem, owocem grantu, jajkami, i całą masą innej żywności, wszystko z umiarem, bo wszystko może zaszkodzić.

"Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, bo tylko dawka czyni truciznę"

4