Wielu rodziców zakłada, że produkty sprzedawane w działach z żywnością dla niemowląt i małych dzieci spełniają wysokie standardy jakości. Tymczasem nowe badanie zaprezentowane podczas konferencji NUTRITION 2026 pokazuje, że rzeczywistość może wyglądać inaczej. Naukowcy wykazali, że większość produktów przeznaczonych dla dzieci w wieku od 6 do 36 miesięcy to żywność wysoko przetworzona, a niemal połowa nie spełnia przynajmniej jednego z kryteriów żywieniowych opracowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Co sprawdzili naukowcy?
Badacze z University of Texas przeanalizowali ofertę 21 supermarketów w Austin (Teksas). Oceniono 2783 produkty przeznaczone dla dzieci w wieku od 6 do 36 miesięcy. Do analizy nie włączono mleka modyfikowanego, napojów ani przecierów podawanych jako pierwsze pokarmy.
Produkty oceniono pod kątem stopnia przetworzenia według klasyfikacji NOVA oraz porównano ich skład z kryteriami WHO Nutrition and Promotion Profile Model (NPPM), które określają zalecane poziomy m.in. cukru, sodu, tłuszczu i wartości energetycznej w komercyjnej żywności dla najmłodszych dzieci.
Większość produktów jest wysoko przetworzona
Analiza wykazała, że 81% badanych produktów zakwalifikowano jako żywność wysoko przetworzoną (ultra-processed foods, UPF). Ponadto 49% produktów nie spełniało przynajmniej jednego kryterium żywieniowego WHO.
Najczęściej problem dotyczył:
- zbyt dużej zawartości sodu – 25% produktów
- nadmiernej ilości cukru – 17%
- nieodpowiedniej zawartości tłuszczu – 11%
- zbyt wysokiej wartości energetycznej – 12%
Które produkty wypadały najgorzej?
Autorzy wskazali kilka grup produktów, które najczęściej przekraczały zalecane wartości.
Do tej grupy należały między innymi:
- owocowe musy w saszetkach – często zawierały dużo cukrów
- batoniki owsiane – wyróżniały się wysoką zawartością cukru i kalorii
- gotowe makarony z serem – zawierały dużo sodu i tłuszczu
- przekąski mięsne, np. paluszki z indyka – były bogate w sód i tłuszcz
- chrupki serowe – dostarczały dużej ilości energii
- chrupki z masłem orzechowym – często zawierały dużo sodu, tłuszczu i kalorii
Dlaczego ma to znaczenie?
Okres między pierwszym a trzecim rokiem życia jest ważny dla kształtowania preferencji smakowych i nawyków żywieniowych. To właśnie wtedy dzieci poznają nowe produkty, a ich doświadczenia mogą wpływać na wybory żywieniowe w późniejszych latach. Badacze zwracają uwagę, że żywność wysoko przetworzona częściej zawiera znaczne ilości dodanych cukrów, soli i innych składników poprawiających smak oraz trwałość produktów. W analizie wykazano, że produkty zaliczane do tej kategorii znacznie częściej miały wysoką zawartość cukru niż żywność mniej przetworzona.
Czy tłuszcz i kalorie zawsze są problemem?
Autorzy podkreślają, że sama wysoka zawartość tłuszczu lub kalorii nie oznacza automatycznie niskiej wartości odżywczej produktu. Przykładowo orzechy czy mięso również dostarczają stosunkowo dużo energii i tłuszczu, ale jednocześnie zawierają wiele cennych składników odżywczych. Dlatego ocena jakości żywności nie powinna opierać się wyłącznie na jednym parametrze. W przypadku żywności wysoko przetworzonej problemem jest przede wszystkim połączenie dużej ilości cukru, soli lub tłuszczu z niższą wartością odżywczą.
Co radzą naukowcy?
Autorzy badania zwracają uwagę, że rodzicom nie zawsze łatwo ocenić jakość produktów przeznaczonych dla najmłodszych dzieci. Ich zdaniem bardziej czytelne oznakowanie żywności mogłoby ułatwić podejmowanie świadomych decyzji zakupowych oraz zachęcić producentów do modyfikacji receptur. Jednocześnie przypominają, że podczas zakupów warto zwracać uwagę nie tylko na hasła marketingowe umieszczone na opakowaniu, ale przede wszystkim na tabelę wartości odżywczej oraz skład produktu.
Podsumowanie
Nowe badanie sugeruje, że znaczna część produktów przeznaczonych dla dzieci w wieku 6–36 miesięcy to żywność wysoko przetworzona, a niemal połowa nie spełnia przynajmniej jednego z kryteriów żywieniowych WHO. Nie oznacza to, że każdy taki produkt jest nieodpowiedni, jednak wyniki przypominają, że warto czytać etykiety i wybierać żywność o prostszym składzie oraz mniejszym stopniu przetworzenia.
FAQ
Czym jest żywność wysoko przetworzona (UPF)?
To produkty, które oprócz podstawowych składników zawierają liczne dodatki technologiczne, takie jak aromaty, barwniki, emulgatory czy substancje poprawiające smak i trwałość. Do ich klasyfikacji często wykorzystuje się system NOVA.
Ile produktów oceniono w badaniu?
Badacze przeanalizowali 2783 produkty przeznaczone dla dzieci w wieku od 6 do 36 miesięcy dostępne w 21 supermarketach w Teksasie.
Ile produktów było wysoko przetworzonych?
Według klasyfikacji NOVA aż 81% ocenionych produktów zakwalifikowano jako żywność wysoko przetworzoną.
Dlaczego nadmiar cukru u małych dzieci budzi obawy?
Wczesne lata życia są okresem kształtowania preferencji smakowych. Częste spożywanie produktów o wysokiej zawartości cukru może sprzyjać utrwalaniu preferencji dla bardzo słodkiego smaku.
Czy każdy produkt wysoko przetworzony jest niezdrowy?
Nie zawsze. Stopień przetworzenia jest jednym z elementów oceny żywności. Warto zwracać uwagę również na skład, zawartość cukru, soli, tłuszczu oraz ogólną wartość odżywczą produktu.
Jak wybierać produkty dla małych dzieci?
Dobrym rozwiązaniem jest czytanie etykiet i wybieranie produktów o prostszym składzie, bez nadmiernych ilości cukru i soli. W codziennej diecie podstawę powinny stanowić jak najmniej przetworzone produkty, takie jak warzywa, owoce, produkty zbożowe, nabiał czy odpowiednie źródła białka.
Czy wyniki tego badania dotyczą również produktów dostępnych w Polsce?
Nie bezpośrednio. Badanie przeprowadzono w supermarketach w Stanach Zjednoczonych, dlatego nie można automatycznie odnosić jego wyników do całego rynku europejskiego lub polskiego. Wnioski zwracają jednak uwagę na znaczenie czytania etykiet niezależnie od kraju zakupu.
Źródło: 4 in 5 toddler foods are ultra-processed https://www.sciencedaily.com/releases/2026/07/260727012128.htm
