Zanim przejdziemy dalej... w perspektywie kilku lat życia nie ma aż takiego znaczenia, czy pijesz napoje „chemiczne”, czy „naturalne”. Nie ma znaczenia, czy cukier ma takie, czy inne pochodzenie, czy jest trzcinowy, czy z buraka cukrowego. Nie ma aż takiego znaczenia, czy w środku opakowania znajduje się syrop glukozowo-fruktozowy, miód, czy klasyczny cukier stołowy (sacharoza). Nie ma znaczenia, czy cukier ma ten, czy inny kolor (biały czy brązowy).

W końcu nie ma znaczenia, że coś jest naturalne lub „sztuczne”, pozyskiwane z takich, czy innych upraw (ekologicznych lub nie). Nie należy stawiać znaku równości między słowami: naturalne a zdrowe. Tysiące trucizn ma pochodzenie naturalne. Wirusy, bakterie i grzyby są w 100% naturalne, a kontakt z większością z nich nie kończy się dobrze dla ludzkiego ustroju. Promieniowanie słoneczne jest naturalne, a w nadmiarze ekspozycja na UVA i UVB wywołuje zmiany genetyczne, uszkodzenia DNA, uszkodzenia lipidów i białek, wskutek czego przyspiesza starzenie skóry oraz indukuje różnorakie nowotwory (na ten temat można znaleźć przynajmniej kilka tysięcy artykułów np. [14]). Przyjąłbym raczej następujący punkt widzenia: w nadmiarze zaszkodzić może wszystko (nawet zwykła woda, witaminy, czy tzw. zdrowa żywność). Jeśli regularnie spożywasz słodzone napoje będące wytworem współczesnej technologii, to takie postępowanie będzie miało określone skutki zdrowotne (ale wcale nie jest powiedziane, że bogate w cukry soki będą zdrowszą alternatywą). Tym bardziej, iż z roku na rok spożycie napojów słodzonych rośnie. W USA jest obecnie szacowane na 170 litrów/osobę rocznie! [11] (czyli „słodkie napoje” stanowią prawie połowę wszystkich wypijanych napojów). A kalorie ukryte w napojach mogą stanowić źródło otyłości, gdyż niejedna osoba codziennie wypija, co najmniej kilkaset ml podobnych produktów.

Czy energetyki poprawiają wyniki sportowe?

Słodzone napoje to np. witaminizowana woda, różnego rodzaju napoje gazowane (np. Pepsi, Coca Cola, Fanta, słodzona woda mineralna) oraz napoje energetyczne. Jeśli chodzi o te ostatnie ich nazwa jest myląca, gdyż zawierają po prostu za mało składników aktywnych (np. kofeiny), aby działały np. na sportowca. Są to klasyczne produkty wykorzystujące efekt placebo. Wykazano to w licznych badaniach naukowych. Np. Red Bull (500 ml) nie poprawiał osiągów w wyciskaniu leżąc ani pod względem ciężaru maksymalnego, ani ilości powtórzeń [7]. W kolejnym z badań 773 ml Red Bulla miało znikomy wpływ na kolarzy. Odnotowano poprawę o 2,8% w trakcie 1 godzinnej próby czasowej z intensywnością 75% mocy maksymalnej zawodnika (po zwykłej kofeinie odnotowano lepsze wyniki - poprawa 3.1%). [9] W jeszcze innym badaniu 15 piłkarzy (kobiet) wiek 19,5±1.1 roku, wzrost 168.4±5.8 cm oraz waga 63.4±6.1 kg wykonywało powtarzane sprinty: 3 serie sprintów. Niestety Red Bull (255 ml) okazał się tak samo skuteczny, jak placebo. [8] Niektóre badania wskazują, iż picie Red Bulla (500 ml) może mieć pewne, niewielkie znaczenie dla poprawy wyniku w biegu na 5 km. [10] I wcale nie chodzi tutaj o piętnowanie akurat Red Bulla, gdyż skład napojów energetycznych jest podobny. O wiele tańszą, skuteczniejszą i zdrowszą alternatywą jest zwykła kofeina w tabletkach dostępna w sklepie SFD.

Czy picie napojów słodzonych jest obojętne dla zdrowia?

energetyki

Biorąc pod uwagę skład np. popularnych „energetyków” ich spożywanie jest groźne nie tylko dla estetyki sylwetki, ale także dla zdrowia. Np. puszka Red Bull’a zawiera 27,5 grama węglowodanów (odpowiednik ponad 5 łyżeczek cukru!). Na grupie 40 389 mężczyzn wykazano, iż picie napojów słodzonych wyraźnie zwiększa ryzyko cukrzycy typu II (nawet o 25%). Zamiana jednej porcji słodzonego napoju dziennie (≈237 mL) na kawę oznaczało zredukowanie ryzyka o 17%! [13] Tak samo należy unikać słodzonych napojów gazowanych (np. Coca Cola, Pepsi Cola, Fanta, Sprite, Mountain Dew), czy soków (nieważne, czy są świeżo wyciskane w domu, czy produkowane masowo). Puszka Coca Coli (330 ml) jest większa od Red Bulla (250 ml) i dlatego zawiera aż 34,98 g cukru (odpowiednik 7 łyżeczek cukru!). Skład popularnych soków z reguły wcale nie jest lepszy (np. pomarańczowy sok Hortex zawiera 9 g węglowodanów, a podobny wyrób Tymbarku: 10.6 g w 100 ml - czyli tyle samo ile zwykła Coca Cola!). Gdyby ludzie zdawali sobie sprawę, jaki wpływ na zdrowie mają popularne napoje, raczej by po nie tak chętnie nie sięgali. Tak samo mało kto zdaje sobie sprawę z tego, iż alkohol jest jednym z silniejszych narkotyków i powinien stać obok heroiny oraz metamfetaminy, a nie produktów spożywczych. [2,3] Tymczasem jest masowo nadużywany, zabija setki tysięcy ludzi rocznie i przynosi w samej tylko Polsce koszty szacowne na ponad 30 mld złotych (rocznie). [4] Dla uświadomienia pewnych kwestii: przyznają się do tego nawet same gigantyczne koncerny. To nie jest teoria spiskowa. Kilka lat temu Ronald Ball pozwał PepsiCO, gdyż twierdził, że w napoju Mountain Dew znalazła się mysz. PepsiCo odpowiedziało, iż to niemożliwe. Już po krótkim czasie mysz ... rozpuściłaby się w napoju, prawdopodobnie zostałby z niej tylko ogon. Zapewne Ball chciał szybko wzbogacić się o 50 000$. Niestety nie wyszło. [1] W Internecie wiele osób szuka poklasku oraz chce „nabijać sobie wyświetlenia” (co może przynosić zyski np. w serwisie YouTube; Google zarabia poprzez umieszczanie w filmach reklam, a później dzieli się zyskiem z twórcą filmu). Niedawno pewien człowiek twierdził, iż w napoju „Red Bull” znalazł mysz. Jest to niemożliwe z identycznych względów, jak w przypadku Mountain Dew. Po krótkim czasie z myszy nie zostałyby rozpoznawalne szczątki.

W końcu liczni youtuberzy sprawdzali podobne tezy w celach komercyjnych („nabijanie wyświetleń”).

https://youtu.be/8U8f8GQ1LYc

A więc skoro roztwór oddziałuje tak silnie na ciało myszy można sobie wyobrazić, co ten, czy inny słodzony napój powoduje u człowieka!

Co powoduje picie napojów słodzonych?

Na chwilę obecną powiązano picie napojów słodzonych (np. zawierających cukier – sacharozę, glukozę i fruktozę lub syrop glukozowo-fruktozowy) z: [5]

  • przybieraniem na wadze; należy pamiętać, iż synteza tłuszczu w wątrobie przebiega bardzo sprawnie właśnie ze źródeł cukrowych (lipogeneza de novo), co zwiększa ilość trójglicerydów (w wątrobie oraz w krążeniu, w osoczu), a to jednocześnie zwiększa ilość LDL i VLDL => zwiększone odkładanie tkanki tłuszczowej i otyłość!
  • chorobą wieńcową,
  • niekończącym się apetytem; fruktoza nie powoduje silnego wyrzutu insuliny, nie stymuluje leptyny => nie wywołuje uczucia sytości, a więc łatwo jest przesadzić z podażą tego cukru. Przy jej dostarczaniu brakuje kluczowego mechanizmu regulacyjnego (wskutek jej spożycia rośnie za to poziom greliny nasilającej uczucie głodu),
  • zwiększonym odkładaniem tkanki tłuszczowej podskórnej i wisceralnej (a ta ostatnia niesie za sobą liczne, kolejne powikłania metaboliczne),
  • udarem; na podstawie danych dotyczących 84,085 kobiet, obserwacje trwały aż 28 lat! (1980–2008) oraz badań 43,371 mężczyzn, [5]
  • cukrzycą typu II, [13; 15,16]
  • stłuszczeniem wątroby; sacharoza (cukier stołowy) to inaczej glukoza + fruktoza, a 99% fruktozy jest metabolizowane przez wątrobę (całkiem inaczej niż w przypadku glukozy) => fruktoza może powodować w/w syndrom,
  • włóknieniem nerek (uszkodzenie nefronów) => fruktoza,
  • nadciśnieniem; najprawdopodobniej przez wpływ na ekspresję receptora dla angiotensyny; drugi możliwy mechanizm dotyczy wpływu na ekspresję NO w śródbłonku => czynnikiem najbar­dziej rozszerzającym naczynia krwionośne jest tlenek azotu (NO) powstający z L-argininy w reakcji katalizo­wanej przez endotelialną syntazę tlenku azotu [12], a fruktoza ma wpływ na produkcję kwasu moczowego, który zmniejsza ilość NO (naczynia pozostają zwężone), co w konsekwencji podwyższa ciśnienie krwi, [19]
  • zaburzeniami glikemii (duża podaż węglowodanów powoduje silny wyrzut insuliny),
  • hiperlipidemią (podwyższona ilość cholesterolu, trójglicerydów) lub dyslipidemią,
  • dną moczanową (fruktoza ma wpływ na zwiększenie się ilości kwasu moczowego, co może mieć szczególnie przykre następstwa u ludzi (brak odpowiedniego szlaku enzymatycznego). [18]

Ogólnie często określa się w/w objawy, jako zespół metaboliczny.

„Jednostka chorobowa, jaką jest zespół metaboliczny, w swoim znaczeniu obejmuje między innymi otyłość, upośledzoną tolerancję glukozy, insulinooporność i/lub hiperinsulinemię, dyslipidemię, nadciśnienie tętnicze, czy stan prozapalny i prozakrzepowy” .[17] Co najgorsze w wielu przypadkach wcale nie chodzi tylko o niekontrolowane tycie. Zaburzenia metaboliczne mogą występować niezależnie od wzrostu BMI i podaży energii, a więc mogą być związane z indukowaniem stanu zapalnego (TNF-alfa, cytokiny prozapalne), zaburzeniami funkcji śródbłonka naczyń, hiperglikemią, dyslipidemią itd. Śródbłonek jest warstwą bardzo wyspecjalizowanych komórek, które pokrywają wewnętrzną powierzchnię naczyń krwionośnych i limfatycznych oraz zastawki serca. [12] Jest zaangażowany w procesy patologiczne, krzepnięcie krwi, tworzenie nowych naczyń krwionośnych, procesy immunologiczne, zapalne itd. W Polsce choroby układu krążenia stanowią 45% z ogólnej liczby zgonów.

Ponadto wiemy, iż picie napojów słodzonych jest bezsprzecznie związane z występowaniem cukrzycy. W badaniu uwzględniono 91249 pań. Obserwacje prowadzono przez 8 lat. Najbardziej szokujący jest wniosek, iż te z kobiet, które wypijały jedną (lub więcej) porcji słodzonego napoju dziennie miały dwukrotnie większe szanse na rozwój cukrzycy w porównaniu do tych, które spożywały mniej niż 1 porcję napoju miesięcznie. [15]

W kolejnym badaniu dowiedziono, że nawet niewielka konsumpcja słodzonych cukrem lub słodzikami napojów może mieć wpływ na rozwój cukrzycy typu II. Studium objęto 66 118 kobiet i trwało ono od 1993 do 2013 r. Odnotowano w tym czasie 1369 przypadków cukrzycy. W porównaniu do osób niepijących napojów słodzonych, panie spożywające > 603 ml na tydzień sztucznie słodzonych napojów (zamiennikami cukru stołowego) były narażone na dwukrotnie większe ryzyko cukrzycy typu II. Napoje słodzone klasycznym cukrem spożywane w ilości większej niż 359 ml/tydzień również znacząco zwiększały ryzyko cukrzycy. [16] Oczywiście sami autorzy podkreślają, iż nie są w stanie ustalić i wykluczyć innych czynników, które mogły mieć wpływ na wyniki badania!

Czy istnieje zdrowa alternatywa?

Jeśli chodzi o modne napoje niskokaloryczne (dietetyczne itd.) to nie powinny one powodować cukrzycy, ani nadwagi, jednak ... w wielu badaniach wiąże się je z cukrzycą typu II. Dlaczego? Całkiem możliwe, iż spożycie „imitacji” (zamienników cukru) zwiększa apetyt na prawdziwe słodycze. Ale istnieje też dużo prostsze wyjaśnienie. Często podobne słodziki stosują osoby, które chcą się odchudzać, a zamienników cukru używają od niedawna. A więc mają zaburzenia glikemii (np. na czczo lub w ciągu dnia), hiperlipidemię, nadwagę czy wysokie ciśnienie krwi. I wcale nie znaczy to, że wywołały je słodziki. [13] Dodatkowo czasem w badaniach podobne korelacje wynikają z błędu systematycznego związanego z nierównomierną dystrybucją czynników zakłócających w badanych grupach (ang. residual confounding). Jednakże w niektórych badaniach powiązano spożywanie takich napojów z chorobami nerek. [20] Podobne wnioski płyną z innych obserwacji np. [21] Matthew P. Pase i wsp. wykazali, iż spożywanie sztucznie słodzonych napojów może zwiększać ryzyko demencji (prawie trzykrotnie), choroby Alzheimera (2.8 raza) i udaru niedokrwiennego. [22] Oczywiście istnieje wiele kontrowersji związanych ze stosowaniem napojów słodzonych „sztucznie”, a potencjalne mechanizmy nadal czekają na naukowe wyjaśnienie. [23]

Zdrową alternatywę dla napojów słodzonych stanowi zwykła woda mineralna, herbata czarna lub kawa filtrowana bez dodatku cukru.

Referencje:

1. http://www.foxnews.com/health/2012/01/04/lawsuit-man-claims-became-ill-after-discovering-mouse-in-soda.html

2.Jan van Amsterdam, David Nutt, Lawrence Phillips, Wim van den Brink "European rating of drug harms"

3. Dirk W Lachenmeier ”Comparative risk assessment of alcohol, tobacco, cannabis and other illicit drugs using the margin of exposure approach”

4.Społeczne skutki konsumpcji alkoholu w Polsce, RMF.FM http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-polska-w-czolowce-europy-pod-wzgledem-spozycia-alkoholu-pije,nId,2443373

5.Adam M Bernstein,corresponding author Lawrence de Koning, Alan J Flint, Kathryn M Rexrode, and Walter C Willett “Soda consumption and the risk of stroke in men and women” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3325840/

6. J Int Soc Sports Nutr. 2014 Nov 7;11(1):44. doi: 10.1186/s12970-014-0044-9. eCollection 2014. “Effects of energy drink major bioactive compounds on the performance of young adults in fitness and cognitive tests: a randomized controlled trial.”

7. Eckerson JM, Bull AJ, Baechle TR, Fischer CA, O'Brien DC, Moore GA, Yee JC, Pulverenti TS. “Acute ingestion of sugar-free red bull energy drink has no effect on upper body strength and muscular endurance in resistance trained men” J Strength Cond Res. 2013 Aug;27(8):2248-54. doi: 10.1519/JSC.0b013e31827e14f2.. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23880655

8. Astorino TA1, Matera AJ, Basinger J, Evans M, Schurman T, Marquez R. “Effects of red bull energy drink on repeated sprint performance in women athletes”. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21461905

9.Quinlivan A1, Irwin C, Grant GD, Anoopkumar-Dukie S, Skinner T, Leveritt M, Desbrow B. The Effects of Red Bull® Energy Drink Compared With Caffeine on Cycling Time Trial Performance, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25710190

10.Prins PJ1, Goss FL, Nagle EF, Beals K, Robertson RJ, Lovalekar MT, Welton GL. “Energy Drinks Improve Five-Kilometer Running Performance in Recreational Endurance Runners”. http://d-scholarship.pitt.edu/24284/1/Dissertation_Final12.pdf

11. Andreyeva T, Chaloupka FJ, Brownell KD. Estimating the potential of taxes on sugar-sweetened beverages to reduce consumption and generate revenue. Prev Med 2011;52:413–6

12. Sylwia Biegańska-Hensoldt, Danuta Rosołowska-Huszcz „Polifenole w zapobieganiu dysfunkcji śródbłonka naczyń krwionośnych” https://phmd.pl/api/files/view/196065.pdf

13. Lawrence de Koning, Vasanti S Malik, Eric B Rimm, Walter C Willett, and Frank B Hu Sugar-sweetened and artificially sweetened beverage consumption and risk of type 2 diabetes in men1 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3095502/

14. André Passaglia Schuch, Natália Cestari Moreno, Natielen Jacques Schuch, Carlos Frederico Martins Menck Camila Carrião, MachadoGarcia “Sunlight damage to cellular DNA: Focus on oxidatively generated lesions” https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0891584917300382

15.Schulze MB, Manson JE, Ludwig DS, et al. Sugar-sweetened beverages, weight gain, and incidence of type 2 diabetes in young and middle-aged women. JAMA. 2004;292:927–934

16.Fagherazzi G1, Vilier A, Saes Sartorelli D, Lajous M, Balkau B, Clavel-Chapelon F „Consumption of artificially and sugar-sweetened beverages and incident type 2 diabetes in the Etude Epidemiologique aupres des femmes de la Mutuelle Generale de l'Education Nationale-European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition cohort.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23364017

17.Marta Kramkowska, Krystyna Czyżewska „Zespół metaboliczny — historia, definicje, kontrowersje” https://journals.viamedica.pl/forum_zaburzen_metabolicznych/article/download/38762/27155

18.Grzegorz WYSTRYCHOWSKI, Ewa ŻUKOWSKA-SZCZECHOWSKA, Ewa OBUCHOWICZ, Władysław GRZESZCZAK, Antoni WYSTRYCHOWSKI „Węglowodanowe substancje słodzące, a otyłość” http://www.wple.net/plek/numery_2012/numer-4-2012/157-162.pdf

19. Johnson RJ, Segal MS, Sautin Y, Nakagawa T, Feig DI, Kang DH, Gersch MS, Benner S, Sanchez-Lozada LG. Potential role of sugar (fructose) in the epidemic of hypertension, obesity and the metabolic syndrome, diabetes, kidney disease, and cardiovascular disease. Am J Clin Nutr 2007;86(4):899–906

20.Lin J, Curhan GC. Associations of sugar and artificially sweetened soda with albuminuria and kidney function decline in women. Clin J Am Soc Nephrol

21.Ruanpeng D1, Thongprayoon C2, Cheungpasitporn W3, Harindhanavudhi T3. “Sugar and artificially-sweetened beverages linked to obesity:A systematic review and meta-analysis.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28402535

22. Matthew P. Pase, Jayandra J. Himali, Alexa S. Beiser, Hugo J. Aparicio, Claudia L. Satizabal, Ramachandran S. Vasan, Sudha Seshadri, Paul F. Jacques “Sugar- and Artificially Sweetened Beverages and the Risks of Incident Stroke and Dementia A Prospective Cohort Study” http://stroke.ahajournals.org/content/48/5/1139

23. Mark A. Pereira” Sugar-Sweetened and Artificially-Sweetened Beverages in Relation to Obesity Risk” http://advances.nutrition.org/content/5/6/797.full

Komentarze (6)
gawron9292

Knife jak zwykle robi robotę :)

0
colin2000

Dobra robota. Czyli cukry proste do wy*** z diety.

0
CarbonBasedLifeforms

Nie powiedziałbym, że to funkcjonuje na zasadzie binarnej, ale w większości przypadków jest to właściwa postawa.
I tak cukier dodany jest obecnie prawie w każdym przetworzonym produkcie spożywczym. W zasadzie, jeszcze nigdy w historii ludzkości człowiek nie miał tak łatwego dostępu do produktów o wysokiej zawartości cukrów prostych (jedynym naturalnym źródłem cukrów prostych - w ilości większej niż te ~5% masy produktu - był miód, który jednak też nie stanowił zwykle regularnego składnika diety).

0
MalcerzV3

Niekoniecznie. Jeżeli masz poprawnie zbilansowaną dietę, nie masz nadwagi to cukier ci nie zaszkodzi.
Przy masie może nawet ułatwić utrzymanie odpowiednio wysokiej kaloryczności diety. "Czyste" jedzenie powoduje wzdęcia i zapycha żołądek.

0
LiptonS

Wszystko jest uwarunkowane genetycznie, jeden będzie korzystał z cukru rafinowanego i dożyje 90 lat będąc szczupłym, inny będzie ograniczał jak może, będzie z nadwagą i dożyje 75 lat. Wystarczy wszystko konsumować z umiarem, bo w nadmiarze to i woda szkodzi.

0
_Knife_

Dokładnie, ale pomyśleć tylko, ile żyliby ludzie mający dobre predyspozycje jakby nie chlali, nie palili czy niezdrowo się nie odżywiali.

0