Problemy z pamięcią, spadek koncentracji czy tzw. brain fog coraz częściej są łączone nie tylko z wiekiem, ale również z przewlekłym stanem zapalnym w mózgu. Naukowcy od lat próbują znaleźć sposób, by spowolnić ten proces, a być może nawet częściowo go odwrócić. Badacze z Texas A&M University zaprezentowali właśnie bardzo ciekawe wyniki eksperymentalnego badania nad sprayem donosowym, który według autorów może pomagać „odmładzać” mózg poprzez redukcję przewlekłego stanu zapalnego i poprawę pracy komórek nerwowych. Choć to wciąż etap badań przedklinicznych, wyniki wzbudziły ogromne zainteresowanie, ponieważ poprawa funkcji poznawczych pojawiła się już po dwóch dawkach terapii.
Na czym polegało badanie
Naukowcy skupili się na zjawisku określanym jako neuroinflammaging, czyli przewlekłym, niskiego stopnia stanie zapalnym rozwijającym się w starzejącym się mózgu. To właśnie ten proces jest coraz częściej wiązany z pogorszeniem pamięci, spadkiem koncentracji oraz rozwojem chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer czy demencja.
W eksperymencie wykorzystano mikroskopijne pęcherzyki biologiczne zwane extracellular vesicles (EVs). Zawierały one mikroRNA, czyli cząsteczki regulujące aktywność genów i procesów biologicznych w mózgu. Najciekawsze było jednak samo podanie terapii. Zamiast inwazyjnych metod zastosowano spray donosowy, dzięki któremu substancje mogły ominąć barierę chroniącą mózg i trafić bezpośrednio do tkanki nerwowej.
Co zaobserwowali badacze
Po terapii zaobserwowano kilka bardzo istotnych zmian. Przede wszystkim zmniejszył się przewlekły stan zapalny w mózgu. Terapia wpływała między innymi na szlaki NLRP3 oraz cGAS-STING, które są silnie związane ze starzeniem układu nerwowego. Badacze zauważyli również poprawę funkcjonowania mitochondriów, czyli struktur odpowiadających za produkcję energii w komórkach. W starzejącym się mózgu mitochondria często działają gorzej, co może wpływać na pamięć i sprawność poznawczą. Według autorów badania terapia pomagała przywracać neuronom ich „energetyczną sprawność”, zmniejszając stres oksydacyjny i poprawiając funkcjonowanie komórek nerwowych.
Pamięć poprawiała się już po dwóch dawkach
Największe zainteresowanie wzbudziły wyniki testów poznawczych. Modele poddane terapii lepiej radziły sobie z:
- rozpoznawaniem znanych obiektów,
- wykrywaniem zmian w otoczeniu,
- zadaniami związanymi z pamięcią.
Co ważne, efekty utrzymywały się przez wiele miesięcy mimo zastosowania jedynie dwóch dawek sprayu.
Czy to może pomóc w leczeniu demencji?
Naukowcy podkreślają, że na razie to bardzo wczesny etap badań i terapia nie jest jeszcze gotowa do stosowania u ludzi. Wyniki są jednak obiecujące, szczególnie w kontekście rosnącej liczby przypadków demencji na świecie.
Autorzy badania sugerują, że podobne podejście mogłoby w przyszłości wspierać:
- leczenie choroby Alzheimera,
- regenerację po udarze,
- ograniczanie pogorszenia funkcji poznawczych związanych z wiekiem.
Dlaczego to badanie jest tak interesujące
Przez wiele lat starzenie mózgu traktowano jako proces praktycznie nieodwracalny. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że część zmian może być związana z przewlekłym stanem zapalnym, stresem oksydacyjnym i zaburzeniami energetycznymi komórek. To właśnie dlatego naukowcy coraz częściej próbują wpływać nie na pojedyncze objawy, ale na podstawowe mechanizmy biologiczne starzenia.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy spray naprawdę odmładza mózg?
Badanie sugeruje poprawę funkcji poznawczych i zmniejszenie stanu zapalnego, ale to nadal etap eksperymentalny.
Na czym polega terapia?
Wykorzystuje mikroskopijne pęcherzyki biologiczne zawierające mikroRNA podawane przez nos.
Czy badanie przeprowadzono na ludziach?
Na razie są to badania przedkliniczne.
Jakie efekty zaobserwowano?
Poprawę pamięci, funkcji poznawczych i pracy mitochondriów w komórkach mózgu.
Czy to może pomóc przy Alzheimerze?
Naukowcy widzą taki potencjał, ale potrzeba dalszych badań.
Podsumowanie
Nowe badanie z Texas A&M pokazuje, że starzenie mózgu może być bardziej odwracalne, niż dotąd sądzono. Eksperymentalny spray donosowy zmniejszał stan zapalny, poprawiał funkcjonowanie komórek nerwowych i wspierał pamięć już po dwóch dawkach. Choć do zastosowania u ludzi jeszcze daleka droga, wyniki mogą otworzyć nowy kierunek badań nad zdrowym starzeniem mózgu.
Źródło: Intranasal Human NSC-Derived EVs Therapy Can Restrain Inflammatory Microglial Transcriptome, and NLRP3 and cGAS-STING Signalling, in Aged Hippocampus https://isevjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jev2.70232
