DHT jest głównym hormonem powstającym np. z testosteronu. Tak naprawdę testosteron jest rodzajem prohormonu. DHT wywiera wielokierunkowy wpływ na organizm mężczyzny. Niektóre badania wiążą wpływ DHT z wypadaniem włosów, dlatego w niektórych krajach inhibitory 5-α-reduktazy stosowane są w pierwszym rzucie do leczenia AGA (łysienia typu androgenowego).

Udział DHT w raku prostaty nie jest niczym pewnym, podobnie jak stosowanie inhibitorów 5α-reduktazy przy tym typie nowotworów (niektórzy wskazują, iż mają zastosowywanie, inni, że mniejsze, niż wcześniej sądzono).

5α-reduktaza posiada dwa typy:

  • typ I występuje głównie na skórze, w tym głowy (w gruczołach łojowych) i wątrobie („Typ 1 został zidentyfikowany, dzięki metodom immunohistochemicznym, w skórze poza narządami płciowymi, w wątrobie, w gruczołach łojowych, naskórku, gruczołach potowych, mieszkach włosowych, komórkach śródbłonka małych naczyń oraz komórkach Schwanna zmielinizowanych nerwów skórnych). [5] Typ I odpowiada za 1/3 krążącego DHT,
  • typ II znajduje się w prostacie, pęcherzykach nasiennych, najądrzu, mieszkach włosowych oraz w wątrobie (przyczynia się do powstawania 2/3 krążącego DHT).

DHT

Jak powstaje 5α-DHT (DHT, dihydrotestosteron)?

Główne szlaki przemian wyglądają następująco: Androstendion => CYP 19 => estron Testosteron => CYP19 => estradiol (E2) Testosteron => 5α-reduktaza  => androstanolon (5α-DHT lub DHT, dihydrotestosteron) Możliwe jest też powstanie DHT z androstandionu: Androstandion => 17B-HSD => androstanolon (5α-DHT lub DHT, dihydrotestosteron) Jakie skutki uboczne wywołuje supresja powstawania DHT? Ogólnie, według badań przyjmuje się, iż finasteryd nie niesie ze sobą znacznych skutków ubocznych. O wiele gorszy w tym kontekście jest dutasteryd oddziałujący na izoenzym 5-alfa-reduktazy typu I oraz II (finasteryd powoduje inhibicję reduktazy jedynie typu II).

Powszechnie wymieniane skutki uboczne stosowania finasterydu to:

  • mniejsza chęć na seks,
  • niezdolność do posiadania lub podtrzymania erekcji,
  • spadek wydolności seksualnej, pożądania, popędu itd.
  • dreszcze,
  • zimne poty,
  • zakłopotanie, dezorientacja,
  • zawroty głowy, omdlenia,
  • bóle jąder,
  • senność,
  • niedociśnienie.

Dutasteryd może powodować:

  • niezdolność do posiadania lub podtrzymania erekcji (Roehrborn i wsp. opisywali problemy z erekcją u 7.3% mężczyzn, zmniejszone libido u 4.2% oraz zaburzenia ejakulacji u 2.2%, wskaźniki są podobne, jak dla finasterydu),
  • mniejszą chęć na seks (nic dziwnego, skoro redukuje się poziom 5-alfa-DHT),
  • problemy z ejakulacją,
  • powiększenie piersi lub ich bolesność,
  • nastroje depresyjne,
  • raka prostaty, u mężczyzn w wieku 50-75 lat odnotowano niewielki wzrost ryzyka raka.

Rzadziej występują:

  • obrzęk twarzy, języka lub gardła,
  • złuszczanie skóry,
  • inne reakcje alergiczne.

Co ciekawe, w przypadku finasterydu w bardzo dużym stopniu za zjawisko „spadku wydolności seksualnej” może odpowiadać efekt placebo, co wykazali Mondaini N. i wsp. Zaburzenia erekcji, zmniejszone libido i zaburzenia wytrysku występowały z częstotliwością 9,6%, 7,7% oraz 5,7% u mężczyzn, którym nie powiedziano o skutkach ubocznych finasterydu. Z kolei panowie. którzy wiedzieli, iż niesie on za sobą skutki uboczne w 30,9% donosili o zaburzeniach erekcji, w 23,6% o zmniejszonym libido oraz w 16.3% przypadków o zaburzeniach wytrysku! Ogólnie okazało się, że skutki uboczne występowały prawie trzykrotnie częściej w grupie „informowanej o szkodliwości leku”, w porównaniu do kontrolnej. Jest to tym ciekawsze, iż zastosowano dość dużą dawkę leku (5 mg dziennie).

Czy dutasteryd ma wpływ na przyrosty masy mięśniowej?

Niekoniecznie. Jeśli tak, wpływ jest niewielki.

W badaniach z 2012 r. Shalender Bhasina i wsp. mężczyznom podawano inhibitor 5-AR (dutasteryd) równolegle z testosteronem enanthate:

  • przy dawce 50 mg testosteronu/tydzień odnotowano średni przyrost o 0.6 kg mięśni (od -0.1 do 1.2 kg)
  • przy dawce 125 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 2.6 kg mięśni (od 0.9 do 4.3 kg)
  • przy dawce 300 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 5.8 kg mięśni (od 4.8 do 6.9 kg)
  • przy dawce 600 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 7.1 kg mięśni (od 6.0 do 8.2 kg).

U mężczyzn, u których nie blokowano konwersji testosteronu do DHT (podawano placebo, zamiast dustasterydu):

  • przy dawce 50 mg testosteronu/tydzień odnotowano przyrost o 0.8 kg mięśni
  • przy dawce 125 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 3.5 kg mięśni
  • przy dawce 300 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 5.7 kg mięśni
  • przy dawce 600 mg/tydzień odnotowano średni przyrost o 8.1 kg mięśni.

Jak widać, blokowanie konwersji do DHT nie ma wpływu na przyrosty masy mięśniowej. Ponadto nie różniły się przyrosty tkanki tłuszczowej, siły mięśni, objętość prostaty, produkcja łoju, poziom hematokrytu czy lipidów. Inhibitory 5-α-reduktazy są stosowane przez kulturystów, którzy obawiają się nadmiernego oddziaływania DHT. Bardzo wielu mężczyzn sięga po podobne środki obawiając się utraty włosów po SAA. Niestety płacą za to poważną dysfunkcją seksualną. 

Finasteryd to syntetyczny związek 4-azasteroidowy, będący swoistym kompetycyjnym inhibitorem 5-α-reduktazy steroidowej typu II. W kulturystyce proscar znajduje swoje zastosowanie w przeciwdziałaniu łysieniu oraz zmianom w gruczole krokowym, występującym przy kuracji ponadfizjologicznymi dawkami np. testosteronu. Stosowanie finasterydu prowadzi do zmniejszenia stężenia DHT w surowicy i w sterczu o odpowiednio 70 i 85%, zaś w toku leczenia dutasterydem, stężenie DHT w surowicy i w sterczu, zmniejsza się o 95%.

Dutasteryd – zwiększa stłuszczenie wątroby?

Jonathan M. Hazlehurst i wsp. wykazali, iż u 12 zdrowych ochotników płci męskiej, dutasteryd wywołuje skutki uboczne. Podawano przez 3 tygodnie finasteryd (5 mg dziennie) lub dutasteryd (0.5 mg dziennie). Zastosowano obrazowanie wątroby metodą spektroskopii rezonansu magnetycznego i dwuetapowe badania metodą klamry (znakowane izotopy - badanie miało na celu zobrazowanie przepływu węglowodanów i tłuszczów w ustroju).

Wyniki:

  • dutasteryd zwiększał insulinooporność wątrobową,
  • finasteryd nie wykazywał takiego działania,
  • po dutasterydzie wzrosła zawartość lipidów wątrobowych (wskutek zwiększenia lipogenezy de novo),
  • dutasteryd zmniejszył mobilizację lipidów w tkance tłuszczowej oraz miał znaczący wpływ na metabolizm lipidów.

Jak widać, stosowanie inhibitorów 5-alfa-reduktazy może mieć wpływ na wątrobę, oporność insulinową oraz metabolizm lipidów. Ponadto może przynieść całą gamę innych skutków ubocznych. Referencje:

Tomasz Szopiński1, Jakub Dobruch1, Piotr L. Chłosta1, 2, Andrzej Borówka1, 2 „Leczenie farmakologiczne łagodnego rozrostu stercza (BPH)” http://www.czytelniamedyczna.pl/3999,leczenie-farmakologiczne-lagodnego-rozrostu-stercza-bph.html https://www.drugs.com/sfx/propecia-side-effects.html E. Mutschler "Farmakologia i toksykologia", WYDANIE III Jason M. Hirshburg, MD, PhD,a Petra A. Kelsey, BS,b Chelsea A. Therrien, BS,b A. Carlo Gavino, MD,a and Jason S. Reichenberg, Mda “Adverse Effects and Safety of 5-alpha Reductase Inhibitors (Finasteride, Dutasteride): A Systematic Review”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5023004/ https://www.drugs.com/pro/dutasteride-capsules.html Mondaini N1, Gontero P, Giubilei G, Lombardi G, Cai T, Gavazzi A, Bartoletti R. “Finasteride 5 mg and sexual side effects: how many of these are related to a nocebo phenomenon?” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17655657/ Hanna Walkowiak „Finasteride in androgenetic alopecia in men” Post Dermatol Alergol 2007; XXIV, 3: 133–139 https://www.termedia.pl/Finasteride-in-androgenetic-alopecia-in-men,7,8396,1,1.html Cranwell W, Sinclair R. “Male Androgenetic Alopecia” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278957/ Shalender Bhasin, MD I wsp. “Effect of Testosterone Supplementation With and Without a Dual 5-Reductase Inhibitor on Fat-FreeMass in Men With Suppressed Testosterone Production A Randomized Controlled Trial”