Zespół jelita drażliwego (IBS) to nawracające schorzenie związane z zaburzeniami ruchliwości jelita charakteryzujące się dysfunkcją mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Głównymi objawami zespołu jelita drażliwego są bóle brzucha z występującymi zaparciami lub biegunką. Często pojawiają się również wzdęcia, śluz w stolcu i uczucie niepełnego wypróżnienia. U wielu osób wymienione objawy występują naprzemiennie.

Niepokojąca jest statystyka – schorzenie występuje coraz częściej. Szacuje się, że dotyka 11% populacji.

Nie jest jasne, co powoduje zespół jelita drażliwego. Przyczyna wystąpienia choroby może być spowodowana problemami ze sposobem wysyłania sygnałów między mózgiem, a układem pokarmowym, problemami z trawieniem niektórych pokarmów, nieprawidłowym składem flory bakteryjnej, zmianami hormonalnymi, spożytymi antybiotykami, uwarunkowaniami genetycznymi, a nawet nadmiernym stresem lub lękiem. 

Leczenie zazwyczaj obejmuje zmiany w diecie i stylu życia takie, jak unikanie pokarmów, które wywołują objawy, regularne ćwiczenia i radzenie sobie ze stresem. 

U wielu osób z zespołem jelita drażliwego ​​jedzenie może powodować nasilenie bólu brzucha, zaparcia, biegunki i wzdęcia. Wprowadzanie zmian w diecie może przynieść ulgę. Dieta uboga w fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i poliole, często jest skuteczną metodą radzenia sobie z funkcjonalnymi objawami żołądkowo-jelitowymi u pacjentów z zespołem jelita drażliwego (IBS).

Żywność, której należy unikać, to:

  • laktoza (mleko, lody, ser, jogurt),
  • niektóre owoce (brzoskwinie, arbuzy, gruszki, mango, jabłka, śliwki,
  • nektarynki),
  • rośliny strączkowe,
  • syrop kukurydziany o dużej zawartości fruktozy,
  • słodziki,
  • chleb pszenny, płatki zbożowe i makaron,
  • orzechy nerkowca i pistacje,
  • niektóre warzywa ​(​karczochy, cebula, brukselka, kalafior​,​kapusta, groch, fasola​)​

Należy pamiętać, że chociaż dieta ta eliminuje niektóre owoce, orzechy, warzywa i nabiał, jednak nie eliminuje ona wszystkich pokarmów z tych kategorii. Jeśli pijesz mleko wybierz mleko bez laktozy lub inne alternatywy takie, jak mleko ryżowe lub sojowe. Aby uniknąć nadmiernie restrykcyjnych posiłków porozmawiaj z dietetykiem przed rozpoczęciem tej diety.

Ponadto ograniczaj lub eliminuj pokarmy, które mogą sprawić, że biegunka, nadmierne gazy i wzdęcia nasilą się. Mogą to być: kofeina, alkohol, napoje gazowane, żywność bogata w cukier, tłuste potrawy, produkty wzdymające (np. fasola, kapusta i brokuły). Aby zmniejszyć zaparcia zwiększ zawartość błonnika w diecie, pij dużo wody i regularnie ćwicz. Pomocne będzie prowadzenie codziennie dzienniczka żywieniowego, czyli tego, co jesz, a jeśli masz jakieś objawy po jedzeniu, to jakie? Jedz regularnie (co 3-4h) i co niezmiernie istotne spożywaj posiłki powoli.

ćwiczenia

Ćwiczenia od dawna są przepisywane pacjentom z IBS, jako sposób na zmniejszenie objawów. Aktywność fizyczna ułatwia odprowadzanie gazów jelitowych i zmniejsza częstotliwość wzdęć. Dowiedziono, iż ćwiczenia są bardziej skuteczne w leczeniu IBS niż leczenie farmakologiczne.

Badanie opublikowane w czasopiśmie Cytokine (luty 2018) potwierdziło korzystny wpływ treningu wysiłkowego o niskiej lub umiarkowanej intensywności u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. W badaniu oceniano zmiany w statusie stresu oksydacyjnego krwi, biomarkery zapalne i nasilenie objawów IBS po 24 tygodniach umiarkowanych ćwiczeń aerobowych u siedzących pacjentów z IBS. Łącznie 109 ochotniczek (w wieku 18-41 lat), które spełniły kryteria rzymskie w diagnozowaniu IBS, poddano badaniom przesiewowym, a 60 losowo przydzielono do ćwiczeń (n = 30) i bez ćwiczeń (n = 30). Dowiedziono, iż interwencja wysiłkowa korzystnie złagodziła stany zapalne, zmniejszyła stres oksydacyjny oraz zwiększyła ilość przeciwutleniaczy w organizmie.

Podsumowanie

Zwiększona aktywność fizyczna zmniejsza uciążliwe objawy ze strony układu pokarmowego u pacjentów z IBS w porównaniu z nieaktywnymi fizycznie pacjentami. Dodatkowo dieta uboga w FODMAP skutecznie zmniejsza czynnościowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Aktywność fizyczna i odpowiednia dieta powinna być stosowana, jako podstawowy sposób poprawy jakości życia oraz skutecznego leczenia osób cierpiących na zespół jelita drażliwego. 

Bibliografia:

Johannesson E., Simrén M., Strid H., Bajor A., Sadik R.: Physical Activity Improves Symptoms in Irritable Bowel Syndrome: A Randomized Controlled Trial. The American Journal of Gastroenterology Volume 106; 915–922 (2011)

Maleki B.H, Tartibian B., C.Mooren F., Z. FitzGerald L., Krüger K., Chehrazi M., Malandish A.: Low-to-moderate intensity aerobic exercise training modulates irritable bowel syndrome through antioxidative and inflammatory mechanisms in women: Results of a randomized controlled trial. Cytokine Volume 102; 18-25 (2018)

https://osmc.net/services-specialties/hw-view.php?DOCHWID=hw117851

Heiman, Diana L., Lishnak, Timothy S., Trojian, Thomas H.: Irritable Bowel Syndrome in Athletes and Exercise. Current Sports Medicine Reports Volume 7(2); 100-103 (2008)

U.S. Department of Health and Human Services and U.S. Department of Agriculture. 2015–2020 Dietary Guidelines for Americans. 8th Edition. Published December 2015. Accessed March 2, 2017.