Czy tego chcemy, czy nie, do użytku weszła cała masa zamienników cukru (aspartam, acesulfam K, sukraloza). Niestety z reguły ludzie nie używają rozumu, ale emocji. Zamiast rozważyć realne zagrożenia wolą szukać tych urojonych. Co najgorsze na manipulację podatne są nawet osoby z wyższym wykształceniem.

Wystarczy, iż dana osoba regularnie odwiedza strony internetowe poświęcone „alternatywnej medycynie”. Są to dobrze znane, stare zabobony, mity i wierzenia ludowe w nowym, elektronicznym wydaniu. Kiedyś ludzie nie potrafiący zrozumieć zjawisk np. choroby, śmierci, wad genetycznych, powstawania piorunów tworzyli określone mity.

Chorobę tłumaczono klątwą, rzuconym urokiem, wolą niezidentyfikowanych „bogów”. I co z tego, że nauka osiągnęła niewyobrażalne jeszcze kilkadziesiąt lat temu postępy. Co z tego, że prawie każdy ma do dyspozycji komputer mający możliwości nieosiągalne jeszcze 30 lat temu. Ludzie często używają internetu nie do zdobywania wiedzy, a do krzewienia zabobonów, mitów i prymitywnych wierzeń sprzecznych nie tylko z nauką, ale nawet ze zdrowym rozsądkiem.

Znam przypadek, gdy kobieta sugerowała, iż za ból pochodzący ze środkowej części grzbietu odpowiadają ... pasożyty. Jest to tak absurdalne, że aż nie warto dyskutować. Te same osoby kwestionują stosowanie antybiotyków („bo to samo zło”), szczepionek („bo one zabijają ludzi”), jakichkolwiek dodatków do żywności (bo przecież każda bliżej nieokreślona „chemia” jest straszliwie szkodliwa). Niestety rykoszetem oberwały przy tym zamienniki cukru, czyli słodziki. Na koniec tego przydługiego wstępu przypomnę, że kiedyś (w 1865 r.) w Wielkiej Brytanii wprowadzono regulacje dotyczące pojazdów mechanicznych (parowych), które ograniczyły maksymalną prędkość „diabelskich maszyn” do 3 km/h w terenie zabudowanym oraz 6 km/h na terenach wiejskich. Nazwano tą regulację „ustawą czerwonej flagi”. Przed każdym pojazdem maszerował człowiek powiewający czerwoną flagą. Ustawa została zmieniona w 1878 r. ale została zniesiona dopiero w 1896 r. Źródło: Encyklopedia Britannica. [1]

„Od słodzików się tyje!”

Bardzo często wszelkie nowości obarcza się winą za gromadzenie tłuszczu. „To nie moja wina, spowodował to aspartam lub sukraloza!”. Przypomina to tłumaczenie w rodzaju: „nie moja wina, iż spowodowałem kolizję w stanie upojenia alkoholowego, winny jest alkohol!”. W jednym z badań Anny Raben i wsp. [2] podawano przez 10 tygodni 41 osobom (w większości paniom z nadwagą, mężczyzn było tylko 6) sacharozę lub sztuczne słodziki.

Grupę słodzików stanowiły osoby mierzące średnio 169.5 ± 1.6 cm i ważące 79.2 ± 2.0 kg, w grupie cukru mierzące średnio 171.6 ± 1.6 cm i ważące średnio 82.5 ± 1.7 kg.

Podaż energii przed eksperymentem:

  • Grupa słodzików dostarczała ~ 2174 kcal dziennie,
  • Grupa cukru dostarczała ~ 2351 kcal dziennie.

Podaż energii w 5 tygodniu eksperymentu:

  • Grupa słodzików dostarczała ~ 2082 .4 kcal dziennie,
  • Grupa cukru dostarczała ~ 2677 kcal dziennie.

Podaż energii w 10 tygodniu eksperymentu:

  • Grupa słodzików dostarczała ~ 2068 .8 kcal dziennie,
  • Grupa cukru dostarczała ~ 2737 kcal dziennie.

W grupie cukru średnio dostarczano 152 g cukru dziennie oraz 3.4 MJ, w drugiej grupie (słodzików) 1.0 MJ i 0 g dodatkowego cukru. Grupa słodzików dostarczała 45% energii z węglowodanów przed interwencją oraz 44% w trakcie interwencji. Grupa cukru dostarczała 49% energii z węglowodanów przed interwencją i 58% w trakcie eksperymentu. 70% cukru pochodziło z napojów słodzonych, a 30% z pożywienia o stałej konsystencji.

Słodziki:

  • 54% aspartam,
  • 22% acesulfam K,
  • 23% cyklaminian,
  • 1% sacharyna.

Wyniki:

  • po 10 tygodniach grupa cukru stołowego zwiększyła dzienną podaż energii o 1.6 MJ/D czyli o 382,1 kcal, z tego cukier stanowił aż 28%, jednocześnie spadła ilość dostarczanych tłuszczy i białek,
  • „grupa słodzików” zmniejszyła dzienną podaż cukru,
  • „grupa cukru” zwiększyła masę ciała o 1.6 kg, w tym ilość tkanki tłuszczowej o 1.3 kg!
  • „grupa słodzików” zmniejszyła masę ciała o 1 kg, a ilość tkanki tłuszczowej spadła o 0.3 kg!
  • w grupie cukru stołowego wzrosło ciśnienie skurczowe i rozkurczowe krwi (o 3.8 i 4.1 mm Hg)!
  • „grupa słodzików” odnotowała spadek skurczowego i rozkurczowego ciśnienia krwi o 3.1 i 1.2 mm Hg.
  • Zwiększenie kaloryczności diety o 1.5 MJ dziennie (358.3 kcal) w ciągu 70 dni zwiększyłoby masę ciała o 3.1 kg. Ustalono, iż potrzeba 34 MJ (8120.8 kcal) energii, aby powstał 1 kg nowej masy (byłaby to mieszanka tkanki tłuszczowej i beztłuszczowej masy ciała => mięśnie), gdyby inne parametry były stałe (tj. dzienny wydatek energetyczny wynikający z aktywności fizycznej oraz z innych, pośrednich wydatków energetycznych niezwiązanych z treningiem). Okazało się, że masa ciała zwiększyła się tylko o 1.6 kg, czyli o 52% przewidywanej wartości. A więc 48% dodatkowej podaży energetycznej w grupie jedzącej dużo cukru została spożytkowana na termogenezę lub lipogenezę. Potwierdzają to inne badania, gdzie nawet 49% energii było przeznaczonych na termogenezę po 3 tygodniach diety wysokowęglowodanowej. [3]

słodzik

Wniosek:

Słodziki nie tuczą!

A cukier w nadmiarze?

Oczywiście!

Dodam jeszcze, że „grupa cukru” poświęcała tygodniowo średnio 3 h więcej na aktywność fizyczną w porównaniu do grupy słodzików (i mimo to nabrała dużo tkanki tłuszczowej)! Kolejny raz potwierdza się żelazna reguła – nie da się nadrobić braków dietetycznych (np. obżarstwa, złych proporcji makroskładników) dodatkowymi godzinami nawet bardzo intensywnego treningu. Co najciekawsze, konsumpcja słodzików wpłynęła na obniżenie ciśnienia krwi, z kolei klasyczny cukier od wielu lat jest wiązany z nadciśnieniem tętniczym.

Istnieje szereg innych badań na ten temat. W kolejnym z nich M. G. Tordoffa i wsp. [4] grupie 30 osób podawano napoje (1150 g dziennie):

  • słodzone syropem bogatym we fruktozę (popularnie zwanym syropem glukozowo-fruktozowym),
  • napój z aspartamem (takim, jak w „dietetycznej” odmianie coli).

Wyniki: po 3 tygodniach grupa konsumująca napój z syropem glukozowo-fruktozowym zwiększyła masę ciała, a grupa pijąca napój ze słodzikiem straciła masę ciała!

W kolejnym z badań opublikowanym na łamach „New England Journal of Medicine” [5] 641 dzieciom w wieku od 4 do 11 lat podawano napoje słodzone sztucznie lub cukrem.

W grupie „cukru” podawano 250 ml napoju mającego 104 kcal w porcji 1x dziennie. W grupie „słodzików” podawano 250 ml słodzonego sztucznie napoju bez cukru (34 mg sukralozy + 12 mg of acesulfamu potasu; acesulfam K).

Po 18 miesiącach dzieci z grupy cukru bardziej zwiększyły masę ciała, w tym miały więcej tkanki tłuszczowej i większe przyrosty obwodów w pasie. Wyniki są miażdżące: grupa pijąca napoje ze słodzikami zyskała 35% mniej tkanki tłuszczowej w porównaniu do grupy, której udostępniono napoje z cukrem (gdy wzięto pod uwagę wyniki analizy BIA). Z kolei grupa słodzików zyskała 19% mniej tkanki tłuszczowej, jeśli do obliczeń przyrostów zatłuszczenia użyto fałd tłuszczu. Ogólnie grupa pijąca napoje ze słodzikami zyskała 1.47 kg nowego tłuszczu, z kolei grupa napojów z cukrem 1.82 kg.

Czy słodziki tuczą? Nie ma na to żadnych dowodów. Z pewnością do otyłości przyczynia się nadmierna podaż wysokoenergetycznych pokarmów takich, jak tłuszcze nasycone (słodycze, przekąski, ciasta, fast foody), cukier stołowy, zawierający glukozę i fruktozę. W kolejnych artykułach omówię inne rozpowszechnione mity dotyczące słodzików.

Referencje:

1.https://www.britannica.com/technology/automobile/History-of-the-automobile

2.Anne Raben  Tatjana H Vasilaras  A Christina Møller Arne Strup „Sucrose compared with artificial sweeteners: different effects on ad libitum food intake and body weight after 10 wk of supplementation in overweight subjects”  https://academic.oup.com/ajcn/article/76/4/721/4677434

3.Astrup A, Raben A “Invited commentary—sugar as a slimming agent?” Br J Nutr2000

4.M G Tordoff,  A M Alleva "Effect of drinking soda sweetened with aspartame or high-fructose corn syrup on food intake and body weight" https://academic.oup.com/ajcn/article-abstract/51/6/963/4695307?redirectedFrom=fulltext

5.Janne C. de Ruyter, M.Sc., Margreet R. Olthof, Ph.D., Jacob C. Seidell, Ph.D., and Martijn B. Katan, Ph.D. "A Trial of Sugar-free or Sugar-Sweetened Beverages and Body Weight in Children" https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1203034